مصاحبه خانم کاترین بومبرگر، مدیرکل کمیسیون بین المللی افراد مفقود شده (ICMP)، با خبرگزاری آپا در جریان سفرش به جمهوری آذربایجان
تلاشها برای تأمین صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان در حال پیشرفت است
-در جریان تجاوز نظامی ارمنستان علیه جمهوری آذربایجان در جنگ اول قرهباغ، ۴۰۱۰ نفر بهعنوان افراد مفقود ثبت شدهاند. کمیسیون بینالمللی افراد مفقود (ICMP) چه سازوکارهایی برای وادار یا ترغیب کردن ارمنستان به ارائه مختصات دقیق گورهای دستهجمعی به آذربایجان دارد؟
بهطور کلی فعالیت ICMP بر تسهیل همکاری میان دولتها متمرکز است. این به معنای تقویت ظرفیتهای فنی و حقوقی دولتهایی است که با آنها همکاری میکنیم و همچنین توسعه همکاری هم میان نهادهای دولتی و هم میان دولتهای کشورهایی است که پیشتر درگیر منازعه بودهاند.
این موضوع بسیار مهم خواهد بود. ما قاطعانه معتقدیم که در حال حاضر تلاشها برای تأمین صلح میان دو دولت در حال پیشرفت است. نمونه روشن آن پاراف شدن توافق صلح است و امیدواریم که این توافق اجرایی شود. بهویژه ماده ۹ این توافق از اهمیت ویژهای برخوردار است.
امیدواریم پایگاه دادهای که ICMP به دولت جمهوری آذربایجان اهدا کرده است نیز، همراه با این فناوریهای جدید، به ابزاری برای تقویت همکاری میان دولتها و به اشتراکگذاری اطلاعات مهم درباره مکانهای احتمالی افراد مفقود در هر دو طرف تبدیل شود. این شامل اطلاعات مربوط به گورهای دستهجمعی یا مخفی و همچنین سایر دادههایی است که میتواند از سوی آذربایجان و ارمنستان به اشتراک گذاشته شود.
همانطور که در جریان کنفرانس نیز اشاره کردم، یوگسلاوی سابق یک نمونه موفق در این زمینه است. دولتهای آن منطقه یک گروه کاری مشترک درباره افراد مفقود تشکیل دادند و در سال ۲۰۲۱ یک سیستم پایگاه داده فعال را که اطلاعات بهصورت متقابل در آن به اشتراک گذاشته میشود، راهاندازی کردند.
به نظر من، با ادامه بهبود روابط میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، فرصتهای تبادل اطلاعات نیز بیش از پیش گسترش خواهد یافت.
حاضریم به ونزوئلا نیز که شمار افراد مفقود در آن زیاد است، کمک کنیم
-آذربایجان در مناطق آزادشده از اشغال، عملیات نبش قبر (اکسهوماسیون) انجام میدهد. آیا کمیسیون بینالمللی افراد مفقود (ICMP) در این روند حمایت فنی، آزمایشگاهی و تخصصی ارائه میدهد؟
-بله، در حال حاضر ما در زمینه انجام تحلیلهای DNA به آذربایجان کمک میکنیم. این یکی از حوزههای اصلی تخصص ICMP است. ما در مناطق مختلف جهان در خط مقدم فعالیت داشتهایم. برای مثال، آمادهایم به ونزوئلا نیز که شمار افراد مفقود در آن بسیار زیاد است، کمک کنیم.
ما از اینکه میتوانیم هم به آذربایجان و هم به ارمنستان در ارتقای توانمندیهای فنیشان کمک کنیم، بسیار خرسندیم. این حمایت در درجه اول حوزه تحلیل DNA را شامل میشود. ما از آزمایشگاه اینجا بازدید کرده و با کارهای انجامشده آشنا شدهایم.
همچنین دانشمندان بسیار متخصص آذربایجان و ارمنستان را برای ارتقای مهارتهایشان به آزمایشگاههای خود در هلند پذیرفتهایم.
بزرگترین چالش معمولاً گرفتن DNA از بقایای استخوانی است که بهشدت دچار تخریب شدهاند، زیرا این مناقشه به سالهای بسیار قبل برمیگردد.
ما در کار با نمونههای استخوانی بهشدت تخریبشده تجربه ویژهای داریم و در مواردی که دولتهای دیگر به نتیجه نرسیدهاند، ما توانستهایم موفق شویم. فکر میکنم این موضوع کمک مهمی به افزایش تعداد شناسایی افراد مفقود در آذربایجان خواهد کرد.
با این حال، هنوز گورهای دستهجمعی و مخفی بیشتری وجود دارد که باید کشف و حفاری شوند. به همین دلیل ما برنامهریزی کردهایم آموزشهای بیشتری نیز در این زمینه ارائه دهیم.
شما در کنفرانس باکو سخنان معاون رئیس سرویس امنیت دولتی، آقای شرفات حسنوف، و دیگر نمایندگان نهادهای درگیر در این موضوع را درباره کارهای گسترده انجامشده شنیدید. ما همچنین از آزمایشگاههای انسانشناسی اینجا بازدید کردهایم، روند اکسهوماسیون را از نزدیک مشاهده کردهایم و همکاری برای برگزاری آموزشهای بیشتر را آغاز کردهایم.
زیرا در فرایند شناسایی مبتنی بر DNA، بسیار مهم است که هم کارهای انجامشده در محل حادثه و هم تحقیقات انسانشناسی در سردخانهها مطابق بالاترین استانداردها انجام شود. دانشمندان باید با دقت تعیین کنند که کدام نمونههای استخوانی بیشترین احتمال برای استخراج DNA را دارند.
به همین دلیل، حمایت ما ماهیتی جامع و چندبعدی دارد. این شامل تقویت نهادهای دولتی، بهبود چارچوبهای قانونی، افزایش ظرفیتهای فنی و توسعه سیستمهای اطلاعاتی است. هدف همه این اقدامات، کمک به بهتر تضمین شدن حق خانوادههای افراد مفقود برای دانستن حقیقت، دستیابی به عدالت و دریافت غرامت است، و همچنین موفقیت همکاری میان ارمنستان و آذربایجان، تا در نهایت صلح پایدار در منطقه برقرار شود.
اجزای بقایای جسد، علت مرگ و شرایط آن نیز به این سیستم افزوده میشود
-قابلیتهای سیستم تازهتوسعهیافته مدیریت اطلاعات افراد مفقود چه مزایایی برای آذربایجان فراهم خواهد کرد؟
-این سیستم اطلاعاتی از چندین ماژول تشکیل شده و تمام مراحل فرآیند جستوجو و شناسایی افراد مفقود را پوشش میدهد.
یکی از ماژولها برای خانوادهها و نزدیکان افراد مفقود طراحی شده است. آنها میتوانند از طریق این سیستم اطلاعات مختلف، از جمله نمونههای مقایسه ژنتیکی را ارائه کنند.
سایر ماژولها عمدتاً برای استفاده نهادهای دولتی هستند. این سیستم روند کامل را از مرحله انجام نبش قبر (اکسهوماسیون) دنبال میکند. دادههای جمعآوریشده در محل وارد سیستم میشود، سپس به سردخانه منتقل میگردد و در آنجا اطلاعات مربوط به بقایای جسد، علت مرگ و شرایط آن نیز به سیستم اضافه میشود.
این سیستم همچنین فرآیند کاری انجامشده در آزمایشگاههای DNA را نیز ردیابی میکند.
علاوه بر این، این سیستم نه تنها مقایسه دادههای ژنتیکی، بلکه تطبیق و همسنجی سایر دادههای جمعآوریشده در محل را نیز تسهیل میکند. در نتیجه، امیدواریم خانوادههای افراد مفقود بتوانند کاملترین اطلاعات ممکن را درباره عزیزان خود به دست آورند. این موضوع نه تنها شامل شناسایی علمی و تأییدشده هویت بر اساس تطابق DNA میشود، بلکه شرایط و وضعیت ناپدید شدن آن فرد را نیز در بر میگیرد.
به همین دلیل این سیستم از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.
همچنین این سیستم به خانوادهها امکان میدهد به صورت آنلاین درباره فرد مفقود اطلاعات دریافت کنند و مرحلهای را که پروندهشان در آن قرار دارد پیگیری نمایند.
امیدوارم این امر به میزان قابل توجهی شفافیت روند را افزایش دهد و به خانوادهها امکان دهد وضعیت پرونده خود را به صورت لحظهای دنبال کنند. آنها سالهاست در انتظار پاسخ هستند و اکنون خواهان دانستن حقیقتاند.
به نظر من این سیستم از بسیاری جهات روند موجود را مدرنسازی میکند، کار کاغذی را به شکل الکترونیکی تبدیل میکند و به طور قابل توجهی ظرفیتها برای یافتن و شناسایی افراد مفقود را افزایش میدهد.
ما را در تلگرام دنبال کنید
t.me/APA_GA
ما را در اینستاگرام دنبال کنید
ما را در تیک تاک دنبال کنید
ما را در فیسبوک دنبال کنید
ما را در ایکس دنبال کنید
