دیدار الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، با سوبرامانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه هند، در روز ۲۳ اکتبر، رویدادی سیاسی و مهم از نظر توسعه روابط دو کشور است. این سفر نشان می‌دهد که در روابط آذربایجان و هند، که در سال‌های اخیر شاهد برخی اختلاف‌نظرها بوده، تغییرات مثبتی رخ داده است و طرفین گفت‌وگوی سازنده را در اولویت قرار می‌دهند.
سفر رئیس دستگاه سیاست خارجی هند به باکو، نه‌تنها از نظر افزایش تماس‌های دیپلماتیک، بلکه از منظر شناسایی منافع مشترک در مسائل سیاسی، اقتصادی و منطقه‌ای نیز اهمیت دارد.
صفحه‌ای جدید در روابط سیاسی
آذربایجان توسعه روابط با همه کشورها بر اساس اصول احترام متقابل، حاکمیت و همکاری سودمند متقابل را در اولویت قرار می‌دهد. گسترش گفت‌وگوی سیاسی با هند نیز بخشی از این سیاست است.
دیدار رئیس‌جمهور الهام علی‌اف با وزیر امور خارجه هند نشان می‌دهد که اراده سیاسی برای ورود روابط باکو و دهلی‌نو به مرحله‌ای جدید وجود دارد.
رئیس‌جمهور در این دیدار با خرسندی از ملاقات خود با نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در بیشکک و تبادل نظر انجام‌شده یاد کرد. از سفر سوبرامانیام جایشانکار به آذربایجان به دستور نارندرا مودی نیز قدردانی شد.
این نکته اهمیت ویژه‌ای دارد. حضور وزیر هندی در باکو به دستور رهبری کشورش نشان می‌دهد که دهلی‌نو در بالاترین سطح سیاسی به توسعه روابط با آذربایجان توجه دارد.
روابط دو کشور دارای مبانی تاریخی نیز هست. آذربایجان و هند کشورهایی متعلق به تمدن‌های کهن هستند. طی قرن‌ها، روابط میان دو ملت از طریق مناسبات تجاری، تماس‌های فرهنگی و جاده تاریخی ابریشم شکل گرفته است. حفظ آثار تاریخی مرتبط با فرهنگ هند در آذربایجان، قدمت این روابط را تأیید می‌کند.
در مرحله کنونی، عوامل اصلی مؤثر بر توسعه روابط عبارت‌اند از منافع اقتصادی، امنیت منطقه‌ای و فرصت‌های همکاری بین‌المللی.
جنوب جهانی و چشم‌انداز مشارکت اقتصادی
یکی از زمینه‌های مهمی که آذربایجان و هند را به یکدیگر نزدیک می‌کند، همکاری در چارچوب جنوب جهانی است. هر دو کشور به تقویت نقش کشورهای در حال توسعه در نظام روابط بین‌الملل علاقه‌مند هستند.
در دیدار با رئیس‌جمهور الهام علی‌اف نیز بر این موضوع تأکید شد که آذربایجان و هند بخشی از جنوب جهانی هستند و در قبال شماری از مسائل مطرح در دستور کار بین‌المللی، رویکردهای مشابهی دارند.
از نظر روابط اقتصادی نیز فرصت‌های گسترده‌ای وجود دارد. شرکت‌های هندی هم‌اکنون در پروژه‌های نفت و گاز آذربایجان مشارکت دارند. تجربه موجود در حوزه سرمایه‌گذاری می‌تواند همکاری طرفین را در زمینه‌های دیگر نیز گسترش دهد.
به‌ویژه دستاوردهای هند در حوزه فناوری‌های پیشرفته، سامانه‌های اطلاعاتی و زیرساخت‌های دیجیتال، فرصت‌های مهمی برای همکاری با آذربایجان ایجاد می‌کند.
گردشگری نیز از زمینه‌های دارای چشم‌انداز است. بازار بزرگ گردشگری هند، موقعیت جغرافیایی آذربایجان، آثار تاریخی و زیرساخت‌های گردشگری در حال توسعه آن، شرایط را برای افزایش رفت‌وآمد متقابل گردشگران فراهم می‌کند.
هم‌زمان، علاقه هند به کریدورهای حمل‌ونقل بین‌المللی، فرصت‌های بیشتری برای مشارکت با آذربایجان در حوزه لجستیک ایجاد می‌کند. به‌ویژه کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل شمال–جنوب را می‌توان یکی از زمینه‌های همسویی منافع اقتصادی دو کشور دانست.
جیحون بایراموف: اختلاف‌نظرها را آشکارا بررسی کردیم
پس از دیدار با رئیس‌جمهور الهام علی‌اف، ملاقات جیحون بایراموف، وزیر امور خارجه آذربایجان، و سوبرامانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه هند، محتوای مشخص گفت‌وگوی سیاسی را آشکار کرد.
جیحون بایراموف در نشست خبری مشترک اذعان کرد که در سال‌های اخیر، دو کشور درباره شماری از مسائل اختلاف‌نظر داشته‌اند.
وزیر گفت: «این موضوع بر روابط دوجانبه و همکاری در چارچوب سازمان‌های بین‌المللی نیز تأثیر می‌گذاشت. ما امروز این مسائل را به‌صورت آشکار و سازنده بررسی کردیم. نتایج این گفت‌وگو را در مدت کوتاهی خواهیم دید.»
این اظهارات از نظر آینده روابط، پیام سیاسی مهمی است. بررسی آشکار اختلاف‌نظرها از سوی طرفین نشان می‌دهد که اراده دیپلماتیک برای حل مشکلات موجود شکل گرفته است.
وزیر امور خارجه آذربایجان با اشاره به مسائل همکاری اقتصادی، تأکید کرد که حجم مبادلات تجاری با ظرفیت‌های موجود تناسب ندارد.
جیحون بایراموف خاطرنشان کرد: «حجم مبادلات تجاری ما در شش ماه نخست امسال حدود ۶۰۰ میلیون دلار آمریکا بوده است. این رقم بازتاب‌دهنده ظرفیت‌های دو کشور نیست.»
وزیر امور خارجه هند نیز از علاقه کشورش به توسعه همکاری خبر داد.
جایشانکار تأکید کرد: «رئیس‌جمهور الهام علی‌اف زمان زیادی را به بحث درباره همکاری‌هایمان اختصاص داد. ملت‌های ما تاریخ پرباری دارند و ما برای یکدیگر احترام زیادی قائلیم. این امر نیز زمینه ارتقای روابطمان به سطحی بالا را فراهم می‌کند.»
وزیر هندی اعلام کرد که کشورش خواهان گسترش روابط تجاری و سرمایه‌گذاری با آذربایجان است و شرکت‌های هندی به سرمایه‌گذاری در بخش نفت و گاز علاقه‌مند هستند.
روند صلح در قفقاز جنوبی و موضع هند
یکی از موضوعات اصلی مورد توجه در دیدار وزیران، وضعیت قفقاز جنوبی و روند عادی‌سازی روابط آذربایجان و ارمنستان بود.
جیحون بایراموف همتای هندی خود را در جریان توافق‌های حاصل‌شده در واشنگتن، آخرین تحولات روند صلح و انتظارات آذربایجان از ارمنستان قرار داد.
وزیر گفت: «کالاهای ارسال‌شده از آذربایجان به ارمنستان و سفرهای متقابل مورد بحث قرار گرفت. انتظارات ما از ارمنستان برای تکمیل این روند نیز به اطلاع همتایم رسید. همتایم را در جریان اقدامات بازسازی و سازندگی در سرزمین‌های آزادشده قرار دادم و طبیعتاً درباره تهدید مداوم مین نیز به او اطلاع دادم.»
این گفت‌وگوها در شرایط همکاری نظامی و فنی هند با ارمنستان، اهمیت ویژه‌ای دارد. انتقال مستقیم موضع آذربایجان درباره روندهای منطقه‌ای به دهلی‌نو، از نظر تقویت تفاهم متقابل مهم است.
سوبرامانیام جایشانکار نیز اعلام کرد که هند از پیشرفت حاصل‌شده میان آذربایجان و ارمنستان استقبال می‌کند.
وزیر امور خارجه تأکید کرد: «موضع هند روشن است: همه مناقشات باید از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی حل شوند.»
این بیانیه نشان می‌دهد که دهلی‌نو از دستیابی به صلح پایدار در قفقاز جنوبی حمایت می‌کند.
در این دیدار، وضعیت خاورمیانه و جنگ روسیه و اوکراین نیز بررسی شد. وزیر هندی از آذربایجان بابت حمایت از تخلیه شهروندان هند در جریان جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران تشکر کرد.
شرط اصلی مرحله جدید؛ نتایج عملی
سفر وزیر امور خارجه هند به باکو نشان می‌دهد که با وجود اختلاف‌نظرهای موجود میان آذربایجان و هند، فرصت‌های گسترده‌ای برای توسعه همکاری بر پایه منافع متقابل وجود دارد.
دیدار با رئیس‌جمهور الهام علی‌اف و مذاکرات در سطح وزیران، زمینه مساعدی برای افزایش گفت‌وگوی سیاسی فراهم کرده است.
با این حال، عامل اصلی تأییدکننده وقوع تحولی واقعی در روابط، نتایج مشخص خواهد بود. افزایش سرمایه‌گذاری‌های متقابل، اجرای پروژه‌های جدید در حوزه‌های حمل‌ونقل و فناوری، گسترش همکاری در چارچوب سازمان‌های بین‌المللی و کاهش اختلاف‌نظرهای سیاسی، محورهای اصلی دوره پیش رو هستند.
بنابراین، دیدارهای برگزارشده در روز ۲۳ اکتبر در باکو نشان می‌دهد که پویایی مثبتی در روابط آذربایجان و هند شکل گرفته است. اما پایدار و راهبردی شدن این پویایی به آن بستگی خواهد داشت که طرفین اراده سیاسی خود را به سازوکارهای مشخص همکاری تبدیل کنند.
ما را در تلگرام دنبال کنید
t.me/APA_GA
ما را در اینستاگرام دنبال کنید
ما را در تیک تاک دنبال کنید
ما را در فیسبوک دنبال کنید
ما را در ایکس دنبال کنید
