روز ۲۶ اکتبر، ۵۵ سازمان غیردولتی جمهوری آذربایجان نامه‌ای سرگشاده خطاب به مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، ارسال کردند. در این نامه، موضوع تأمین حق تحصیل به زبان مادری برای میلیون‌ها آذربایجانی ساکن ایران مطرح شده است. سازمان‌های غیردولتی از رئیس‌جمهور ایران خواسته‌اند در این زمینه گام‌های تاریخی بردارد و آمادگی خود را برای حمایت از توسعه آموزش به زبان مادری و گسترش همکاری‌های علمی، آموزشی و فرهنگی اعلام کرده‌اند.
در تاریخ ۲ نوامبر نیز گروهی از نمایندگان سازمان‌های غیردولتی با مراجعه به سفارت ایران در جمهوری آذربایجان، نامه را به سفارت تحویل دادند.
خبرگزاری APA گزارشی درباره مراجعه اعضای سازمان‌های غیردولتی به سفارت و تحویل نامه منتشر کرد که تصاویر و عکس‌ها و ویدئوهایی نیز در آن منتشر شده بود.
اما در تاریخ ۳ نوامبر، سفارت ایران با ارسال نامه‌ای به خبرگزاری APA اعلام کرد که نامه اعضای سازمان‌های غیردولتی به‌صورت رسمی پذیرفته نشده است.
در نامه ارسالی سفارت به APA آمده است: «سفارت جمهوری اسلامی ایران در جمهوری آذربایجان، پذیرش رسمی نامه مذکور را تکذیب می‌کند.
لازم به ذکر است که بر اساس مقررات و رویه‌های اداری، نامه‌هایی که از سوی افراد ناشناس، اشخاص خارج از مجموعه و فرستندگان غیرمعتبر به سفارت ارسال می‌شوند، در دبیرخانه سفارت ثبت نمی‌شوند و این نامه‌ها از طریق سوزاندن یا استفاده از دستگاه کاغذخردکن امحا می‌شوند.»
سفارت همچنین نامه اعضای سازمان‌های غیردولتی را بی‌ارزش خوانده است.
باید خاطرنشان کرد نامه‌ای که سفارت ایران مدعی شده از سوی افراد ناشناس ارسال شده، به امضای ۵۵ سازمان غیردولتی جمهوری آذربایجان رسیده و نام این افراد و سازمان‌های غیردولتی که نمایندگی می‌کنند، در نامه ذکر شده است.
گروهی از امضاکنندگان نیز این نامه را شخصاً به سفارت ایران تحویل داده‌اند. در چنین شرایطی، چگونه می‌توان از افراد ناشناس و فرستندگان غیرمعتبر سخن گفت؟ علاوه بر این، عکس‌ها و تصاویر ویدئویی از تحویل نامه توسط نمایندگان سازمان‌های غیردولتی به سفارت ایران نیز وجود دارد...
ثبت‌نشدن رسمی نامه در سفارت، دلیلی برای ناشناس دانستن آن نیست و در عین حال، مبنایی برای انکار واقعیت تحویل فیزیکی نامه فراهم نمی‌کند.
در چنین شرایطی، اینکه سفارت نامه‌ای با نویسندگان و امضاکنندگان مشخص را به‌عنوان درخواست افراد ناشناس ارزیابی می‌کند، پرسش‌برانگیز است.
همچنین استفاده سفارت از تعابیر تند درباره نویسندگان نامه، به‌جای اظهارنظر درباره محتوای اصلی این سند، جلب توجه می‌کند.
زائور ابراهیم‌لی، عضو هیئت‌مدیره مجمع ملی سازمان‌های غیردولتی جمهوری آذربایجان و رئیس انجمن عمومی مرکز تحقیقات اجتماعی و اقتصادی «پریوریتت» که از امضاکنندگان نامه است، در گفت‌وگو با APA درباره این موضوع، موضع سفارت ایران را رویکردی دور از واقع‌بینی، با هدف فرار از مسئولیت و منحرف کردن توجه از ماهیت نامه ارزیابی کرده است.
وی اظهار داشت که معرفی نامه‌ای که به امضای ۵۵ سازمان غیردولتی رسیده و شخصاً تحویل داده شده است، به‌عنوان درخواست افراد ناشناس از سوی سفارت ایران، تلاشی برای تحریف واقعیت‌ها، فرار از مسئولیت دیپلماتیک و منحرف کردن توجه از اصل موضوع است: «با کمال تأسف باید خاطرنشان کنیم که سفارت ایران میان نامه سرگشاده و سایر اشکال مکاتبه تفاوتی قائل نمی‌شود یا عامدانه نمی‌خواهد این تفاوت را تشخیص دهد. هنگام تحویل نامه‌ای که به امضای ۵۵ سازمان غیردولتی جمهوری آذربایجان رسیده بود، تمامی صفحات آن به‌صورت عینی به سفارت نشان داده شد، اطلاعات مربوط به سازمان‌های غیردولتی امضاکننده ارائه شد و همچنین محتوای نامه به‌صورت شفاهی توضیح داده شد. موضع کنونی سفارت ایران درباره پذیرش نامه، به بیان ملایم، عینی و بی‌طرفانه نیست و با قواعد و رویه‌های پذیرفته‌شده در عرف بین‌المللی مربوط به ارسال نامه‌های سرگشاده مغایرت دارد. متأسفانه سفارت ایران که وظیفه داشت این نامه را با دقت بررسی کند و به مخاطب آن برساند، دقیقاً چنین رویکردی را در پیش گرفته است. این بیشتر راهی برای فرار از مسئولیت است و با ارزیابی عینی فاصله زیادی دارد. سفارت ایران در واقع با این پاسخ تلاش می‌کند بحث‌ها را به مسیری کاملاً متفاوت هدایت کرده و توجه را از ماهیت موضوع منحرف کند. وظیفه سفارت این است که با حساسیت به چنین درخواست‌هایی رسیدگی کند و افرادی را که نامه خطاب به آنان نوشته شده است، در جریان قرار دهد. تعابیر به‌کاررفته در بیانیه سفارت نیز غیراخلاقی است و با هنجارهای اخلاقی پذیرفته‌شده عمومی مطابقت ندارد. ما از این موضوع متأسفیم.»
وصاله حسین‌لی، رئیس انجمن عمومی «زنان اصلاح‌طلب و نوآوری‌ها» که نام وی در میان امضاکنندگان نامه قرار دارد و نماینده این انجمن نیز از جمله افرادی بوده که نامه را شخصاً به سفارت ایران تحویل داده‌اند، در گفت‌وگو با APA اعلام کرد که سفارت ایران عمداً واقعیت‌هایی را که تحویل حضوری نامه امضاشده توسط ۵۵ سازمان غیردولتی را تأیید می‌کنند، نادیده می‌گیرد، رویکردی غیرحرفه‌ای نشان می‌دهد و تلاش می‌کند با اظهارات تحریک‌آمیز، توجه را از ماهیت موضوع منحرف کند.
وی اظهار داشت که نحوه برخورد سفارت ایران با نامه، نشان‌دهنده رویکرد غیرحرفه‌ای نمایندگی دیپلماتیک است: «این نخستین بار نیست که با چنین اظهاراتی از سوی سفارت ایران مواجه می‌شویم. معتقدم نمایندگان سفارت، از جمله سفیر، به‌خوبی می‌دانند چه موضوعی در نامه مطرح شده است. اما در پاسخی که به APA* ارسال کرده‌اند، تلاش می‌کنند با مطرح کردن نام آمریکا و دیگر کشورهایی که شریک جمهوری آذربایجان هستند، از ماهیت موضوع فاصله بگیرند. نمایندگان سفارت می‌توانستند هویت افرادی را که درخواست را ارائه کرده‌اند، مشخص کنند و در صورت ضرورت، مدارک شناسایی آنان را بررسی کنند. اما در عوض، از زاویه دیگری به موضوع پرداخته‌اند. یکی از وظایف اصلی سفارت، انتقال درخواست‌های دریافتی به نهادهای ذی‌ربط کشور خود است. اگر سفارت ایران نمی‌تواند این روند را به‌درستی سازمان‌دهی کند، می‌توان آن را نشانه‌ای از غیرحرفه‌ای بودن نمایندگی دیپلماتیک ارزیابی کرد.»
بدین ترتیب، معرفی درخواستی که نویسندگان آن مشخص هستند به‌عنوان نامه افراد ناشناس و همچنین خودداری از اظهارنظر درباره محتوای آن، تناقض‌های موجود در موضع نمایندگی دیپلماتیک را آشکار می‌کند. با این حال، پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده است: طرف ایرانی چه زمانی و به چه شکلی درباره موضوع مطرح‌شده پیرامون حق تحصیل آذربایجانی‌ها به زبان مادری اظهارنظر خواهد کرد؟ پاسخ به این پرسش از منظر بازگشت بحث به ماهیت اصلی آن اهمیت دارد.
ما را در تلگرام دنبال کنید
t.me/APA_GA
ما را در اینستاگرام دنبال کنید
ما را در تیک تاک دنبال کنید
ما را در فیسبوک دنبال کنید
ما را در ایکس دنبال کنید
