در ۲۴ ژوئن، کنفرانس بینالمللی با موضوع «حق بازگشت و حق تعیین سرنوشت: استانداردهای دوگانه و رویکردهای گزینشی» به ابتکار «گروه ابتکار باکو» در ساختمان کنگره آمریکا (کاپیتول هیل) در شهر واشنگتن، پایتخت ایالات متحده، برگزار شد.
به گزارش آپا به نقل از گروه ابتکار باکو، در این کنفرانس کارشناسان متخصص در حوزه حمایت از حقوق پناهندگان و اقلیتهای ملی، مدافعان حقوق بشر، متخصصان حقوق بینالملل، نمایندگان نهادهای جامعه مدنی و هموطنان دارای ریشه در آذربایجان غربی حضور داشتند.
شرکتکنندگان در کنفرانس تأکید کردند که ضروری است موضوع به رسمیت شناختن حقوق بنیادین صدها هزار آذربایجانی که در نتیجه سیاست پاکسازی قومی بهزور از سرزمینهای تاریخی خود در ارمنستان رانده شدهاند، بهویژه حق بازگشت امن، داوطلبانه و همراه با کرامت به سرزمینهای تاریخی خود، همواره در کانون توجه سازمانهای بینالمللی قرار داشته باشد.
درخواست شد که حقایق مربوط به تخریب، توهین و تصرف سیستماتیک میراث فرهنگی، مذهبی و تاریخی مردم آذربایجان که در ارمنستان باقی مانده است، از جمله نامهای جغرافیایی، مساجد، گورستانها، زیارتگاهها و سایر بناهای تاریخی، در سطح حقوق بینالملل مورد ارزیابی حقوقی قرار گیرد و تخلفات مشاهده شده در این زمینه توسط سازمانهای بینالمللی در محل بررسی و مستندسازی شود.
نمایندگان رسانههای ارمنی فعال در ایالات متحده، از جمله نمایندگان کمیته ملی ارامنه آمریکا (ANCA)، نیز این رویداد را از سالن تماشا کردند. با این حال، در جریان برگزاری مراسم هیچگونه حادثه یا تنشی گزارش نشد.
در این کنفرانس، هموطنان آذربایجانیِ دارای ریشه در آذربایجان غربی که در ایالات متحده زندگی میکنند، با به اشتراک گذاشتن روایتهای شخصی و تجربههای پناهندگی خود، فاجعه انسانی آذربایجانیهایی را که بهزور از خاک ارمنستان اخراج شدهاند، تشریح کردند. نمایندگان جامعه زیک نیز تأکید کردند که حق بازگشت امن، داوطلبانه و همراه با کرامت، تنها یک موضوع بشردوستانه نیست، بلکه یک حق بنیادین انسانی و مسئلهای مرتبط با احقاق عدالت تاریخی به شمار میرود. همزمان، اسامه جمال، دبیرکل شورای سازمانهای مسلمان ایالات متحده، و متیو استوارت، بنیانگذار و مدیرعامل سازمان «خواهر ما، برادر ما»، در این مراسم سخنرانی کردند و بر ناروایی تبعیض قومی، آوارگی اجباری و نقض حقوق بشر تأکید کردند و توجه را به حفاظت از حقوق جوامع آواره، شنیده شدن صدای آنها در مجامع بینالمللی و تقویت همبستگی بینالمللی جلب کردند.
در پایان مراسم، شرکتکنندگان کنفرانس بیانیهای خطاب به اعضای کنگره آمریکا تصویب کردند. در این بیانیه بر ضرورت اجرای مستمر، عادلانه و بدون تبعیض حق بازگشت و حق تعیین سرنوشت ملتها بر اساس هنجارها و اصول حقوق بینالملل تأکید شده است. در این سند همچنین بر لزوم حمایت بینالمللی از حق بازگشت امن، داوطلبانه و همراه با کرامت آذربایجانیهای غربی به سرزمینهای اجدادی خود، احیای حقوق مالکیت آنان و حفاظت از میراث فرهنگیشان تأکید شده است. علاوه بر این، در بیانیه نگرانیهایی درباره حقوق جامعه زیک و همچنین مردمان سرزمینهایی که تحت استعمار هلند قرار داشتهاند، مطرح شده و از کنگره آمریکا خواسته شده است که به این مسائل توجه کند. در این سند بر اهمیت دفاع از حق بازگشت، حق تعیین سرنوشت و حقوق جهانی بشر بر پایه اصولی یکسان و بدون رویکردهای گزینشی تأکید شده است.
در پایان خاطرنشان شد که برگزاری این نشست در کنگره آمریکا میتواند بهعنوان گامی مهم در معرفی حقایق مربوط به پاکسازی قومی آذربایجانیها توسط ارمنستان به افکار عمومی و جامعه بینالمللی ارزیابی شود.