برگزاری WUF13 در باکو، تأیید مهم دیگری بر اعتبار بینالمللی جمهوری آذربایجان، توانمندیهای سازماندهی آن و سهمش در همکاریهای جهانی بود.

جمهوری آذربایجان اکنون از جمله کشورهایی است که دستورکار جهانی شهرنشینی را شکل میدهند
نشست WUF13 با حضور بیش از ۵۷ هزار شرکتکننده از ۱۷۶ کشور، بهعنوان گستردهترین نشست در تاریخ این مجمع در یادها ماند. این فروم نهتنها از نظر مقیاس، بلکه از لحاظ اهمیت سیاسی، انسانی و راهبردی نیز دارای جایگاه ویژهای بود. برگزاری موفق دومین رویداد بزرگ بینالمللی در جمهوری آذربایجان پس از COP29 توسط باکو، نقش روبهرشد کشورمان را در عرصههای جهانی به نمایش گذاشت. باکو بار دیگر بهعنوان مرکزی مهم برای ترویج همبستگی بینالمللی، همکاری چندجانبه و گفتوگوی میان تمدنها ایفای نقش کرد. رئیسجمهور در سخنرانی خود تأکید کرد که باکو شهری است که وحدت هماهنگ میان کهنبودگی و مدرنیته را بازتاب میدهد. خط توسعهای که از ایچریشهر آغاز شده و تا شهر مدرن آغشهر امتداد مییابد، نشان میدهد که جمهوری آذربایجان ضمن حفظ وفاداری به میراث تاریخی خود، مفهوم شهر مدرن را با موفقیت بهکار گرفته است.
برگزاری این فروم در باکو تأیید میکند که جمهوری آذربایجان در فرآیندهای بینالمللی شهرسازی به بازیگری مهم تبدیل شده است. واگذاری WUF13 به جمهوری آذربایجان نشاندهنده آن است که کشور ما بهعنوان شریکی قابل اعتماد پذیرفته میشود. جمهوری آذربایجان دیگر تنها کشوری نیست که در ابتکارات بینالمللی مشارکت میکند، بلکه دولتی است که در شکلگیری دستورکار جهانی نیز سهم دارد. در چارچوب این فروم، نشست «بیانیههای رهبران» که به ابتکار رئیسجمهور الهام علیاف برای نخستین بار برگزار شد، توجه ویژهای را به خود جلب کرد. این نخستین بار در تاریخ فروم جهانی شهرسازی بود که چنین قالبی بهکار گرفته میشد. حضور ۲۷ رئیس دولت و حکومت و همچنین رؤسای سازمانهای بینالمللی در این نشست، نشاندهنده نفوذ سیاسی روبهرشد جمهوری آذربایجان و نقش آن بهعنوان سکوی گفتوگوی بینالمللی است. نشست بیانیههای رهبران، وزن سیاسی WUF13 را بیش از پیش افزایش داد. این ابتکار، توانایی جمهوری آذربایجان را در گرد هم آوردن جامعه بینالمللی پیرامون مسائل راهبردی به نمایش گذاشت. ارزیابی مثبتی که رهبران در سخنرانیهای خود از مهماننوازی جمهوری آذربایجان و سطح بالای برگزاری فروم ارائه کردند، بیانگر اعتبار بینالمللی کشور ما بود.

الگوی جمهوری آذربایجان
در چارچوب WUF13، سیاست بازسازی جمهوری آذربایجان در دوره پس از مناقشه، توجه ویژهای را به خود جلب کرد. اقدامات بازسازی و سازندگی که در سرزمینهای آزادشده از اشغال انجام میشود، اکنون به مدلی تبدیل شده است که در سطح بینالمللی مورد مطالعه و بحث قرار میگیرد. جمهوری آذربایجان بدون هیچگونه کمک خارجی و با تکیه بر منابع مالی و انسانی خود، شهرها و روستاهای ویرانشده را بازسازی میکند. اشاره رئیسجمهور الهام علیاف در سخنرانی خود به آغدام بهعنوان «هیروشیمای قفقاز» تصادفی نبود. بازسازی شهرهایی که طی ۳۰ سال بهصورت هدفمند ویران شدهاند، تنها یک پروژه زیرساختی نیست، بلکه احیای حافظه ملی و عدالت تاریخی نیز بهشمار میآید. امروز، فعالیتهای عمرانی در آغدام، فضولی، زنگیلان، شوشا و دیگر شهرها، قدرت و اراده سیاسی جمهوری آذربایجان را به نمایش میگذارد.
پروژههایی که در چارچوب برنامه «بازگشت بزرگ» اجرا میشوند، با هدف تأمین بازگشت امن و شرافتمندانه مردم به سرزمینهای مادریشان طراحی شدهاند. موضوع تنها ساخت خانهها نیست؛ مدارس، بیمارستانها، جادهها، فرودگاهها، مناطق صنعتی و زیرساختهای انرژی در حال ساخت هستند. اشتغال مردم، رفاه اجتماعی و بقای طولانیمدت آنها به عنوان اولویتهای اصلی در نظر گرفته میشود.
«مفهوم شهر هوشمند و روستای هوشمند، مدل آینده جمهوری آذربایجان است»
یکی از مهمترین رویکردهای نوآورانهای ارائه شده توسط جمهوری آذربایجان ، مفهوم «شهر هوشمند» و «روستای هوشمند» بود. پروژههایی در مناطق آزادشده از اشغال ، بر پایه اصول توسعه پایدار استوارند. استفاده از انرژی خورشیدی و سایر منابع انرژی جایگزین، سامانههای مدیریت دیجیتال، زیرساخت سبز و رویکردهای زیستمحیطی، مدل شهری آینده جمهوری آذربایجان را شکل میدهند. شرکتکنندگان فروم به تجربه جمهوری آذربایجان در این زمینه علاقه زیادی نشان دادند. در چارچوب WUF13، بسیاری از نمایندگان بینالمللی تأکید کردند که مدل بازسازی پس از مناقشه جمهوری آذربایجان میتواند برای کشورهای دیگر نیز سودمند باشد. این امر نشان میدهد که کشور ما نهتنها در سطح منطقهای، بلکه در مقیاس جهانی نیز به بازیگری تبدیل شده است که تجربههای خود را با دیگران به اشتراک میگذارد.

رهبری دوراندیشانه رئیسجمهور الهام علیاف
سند «خلاصه رئیس» تصویب شده در پایان نشست وزیران، از اهمیت ویژهای برخوردار است. در این سند، بر رهبری دوراندیشانه رئیسجمهور الهام علیاف تأکید ویژه شده، فعالیتهای جمهوری آذربایجان در زمینه بازسازی پس از مناقشه مورد ارزیابی مثبت قرار گرفته و همبستگی با کشور ما ابراز شده است. این سند، یک مدرک سیاسی مهم است که نشان میدهد جمهوری آذربایجان اعتماد بینالمللی را به دست آورده است. ترویج فرومهای ملی شهرسازی به ابتکار جمهوری آذربایجان نیز گامی مهم بهشمار میآید. این ابتکار از نظر بهاشتراکگذاری تجربیات پیشرفته میان کشورهای مختلف و تقویت همکاریها، بسیار حائز اهمیت و بهروز است.
WUF13 به پروژهای ماندگار در میراث بینالمللی جمهوری آذربایجان تبدیل میشود
در چارچوب این فروم، رویداد عالیرتبهای که به ابتکار لیلا علیوا، معاون رئیس بنیاد حیدر علیاف برگزار شد، نیز اهمیت ویژهای داشت. در پایان این رویداد که به موضوع هوای پاک و زیرساخت سبز اختصاص یافته بود، سند «فراخوان باکو برای شهرهای قابل تنفس» به تصویب رسید که مسیرهای مهمی را برای سیاستهای آینده شهرسازی تعیین میکند. فراخوان برای تثبیت موضوع هوای پاک بهعنوان یکی از محورهای دائمی دستورکار فرومهای آینده، نشاندهنده سهم جمهوری آذربایجان در دستورکار زیستمحیطی جهانی است.
تأسیس «جایزه شهر باکو» نیز نشان میدهد که سهم جمهوری آذربایجان در دستورکار جهانی شهرسازی، ماهیتی پایدار و مداوم یافته است.آذربایجان در حال خلق میراث ماندگار خود در WUF13 است، همانطور که در COP29 نیز چنین کرد. این دیگر تنها به معنای برگزاری یک رویداد نیست، بلکه بیانگر شکلگیری یک پلتفرم بینالمللی بلندمدت است. رویکردهای نوآورانه مدیریتی و سازمانی که در چارچوب این فروم بهکار گرفته شد، در سطح بینالمللی مورد ارزیابی بسیار مثبت قرار گرفت. امضای «نامه نیت» میان کمیته دولتی شهرسازی و معماری و برنامه اسکان سازمان ملل متحد درباره تهیه دستورالعملهای عملیاتی بر پایه استانداردهای باکو برای برگزاری فرومهای آینده، رویدادی بسیار مهم بهشمار میآید. این امر نشان میدهد که جمهوری آذربایجان اکنون به یکی از کشورهایی تبدیل شده است که در حوزه برگزاری رویدادهای بینالمللی، استاندارد تعیین میکند.
WUF13 نشان داد که جایگاه بینالمللی جمهوری آذربایجان بیش از پیش تقویت شده است. این فروم بار دیگر ثابت کرد که جمهوری آذربایجان نهتنها در سطح منطقه، بلکه در مقیاس جهانی نیز یکی از بازیگران پیشرو در ابتکارات راهبردی، گفتوگوی بینالمللی و دستورکار توسعه پایدار بهشمار میآید.