کریدور زنگزور از نظر تاریخی مسیری استراتژیک بوده که ارتباط اصلی بین آذربایجان و نخجوان را فراهم میکرد. در دوران شوروی، حمل و نقل بار و مسافر از طریق این مسیر و از طریق راه آهن انجام میشد و نقش مهمی در زندگی اقتصادی و اجتماعی منطقه ایفا میکرد. پس از اشغال سرزمینهای آذربایجان توسط ارمنستان، راه آهن متوقف شد و ارتباط زمینی مستقیم نخجوان با آذربایجان قطع شد.
در نوامبر ۲۰۲۰، بیانیهای سه جانبه امضا شد که در آن تصمیم گرفته شد تمام خطوط ارتباطی در منطقه باز شود و بدین ترتیب احیای کریدور زنگزور در دستور کار قرار گرفت. در ۸ آگوست ۲۰۲۵، رئیس جمهور آذربایجان، رئیس جمهور ایالات متحده و نخست وزیر ارمنستان بیانیه مشترکی را در مورد دیدار رئیس جمهور جمهوری آذربایجان و نخست وزیر جمهوری ارمنستان در واشنگتن امضا کردند.
بند ۴ بیانیه مذکور بیان میکند که «جمهوری ارمنستان با ایالات متحده آمریکا و طرفهای ثالثِ متقابل، برای پروژه اتصال «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» در خاک جمهوری ارمنستان همکاری خواهد کرد. ما عزم خود را برای انجام تلاشهای صادقانه برای دستیابی به این هدف در اسرع وقت، مجدداً تأیید میکنیم.»
آذربایجان گامهایی برای اجرای کریدور زنگزور برمیدارد، ارمنستان منتظر است
ساخت راهآهن هورادیز-آقبند توسط دولت آذربایجان به منظور اجرای کریدور زنگزور (مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی) در حال انجام است.
این پروژه از سال ۲۰۲۱ در دست ساخت است و قرار است در سال ۲۰۲۶ به طور کامل تکمیل شود. خط آهن هورادیز-آقبند تک خطه و مجهز به برق نیست. طول کل خط ۱۱۰.۴ کیلومتر (۱۴۰.۶ کیلومتر شامل جادههای فرعی) است و قرار است ایستگاههای هورادیز، یوخاری مرجانلی، شوکوربیگلی، سلطانلی، قوملاق، هاکاری، مینجیوان، بارتاز و آقبند در طول مسیر ساخته شوند و بخش آذربایجانی ظرف یک سال به طور کامل عملیاتی شود.
کار طراحی خط آهن هورادیز-آقبند ۸۴٪ (هشتاد و چهار درصد) تکمیل شده است و پیشرفت فیزیکی کارهای ساختمانی و نصب خط ۶۷٪ (شصت و هفت درصد) است.
طول کل جاده تحت پروژه ساخت بزرگراه احمدبیگلی-هورادیز-مینجیوان-آقبند ۱۴۹،۹۰۲ کیلومتر است. طول جاده اصلی در محدوده پروژه ۱۲۳.۵۶۶ کیلومتر و طول کل جادههای فرعی ۲۶.۳۳۶ کیلومتر است. درجه فنی جاده ۱بی، عرض مسیر سوارهرو بین ۱۴ تا ۲۱ متر و عرض بستر خاکی بین ۲۱.۵ تا ۲۹.۵ متر متغیر است. ۴ تا ۶ خط در امتداد جاده برنامهریزی شده است. در حال حاضر ۹۵ درصد از کارهای فیزیکی پروژه تکمیل شده است.
همزمان، در ۲۲ آگوست، مراسمی در استان ایغدیر در شرق ترکیه برای آغاز ساخت راهآهن کارس-ایغدیر-آرالیک-دیلوجو برگزار شد. این خط به طول ۲۲۴ کیلومتر، دوخطه و برقی ساخته خواهد شد. قرار است این خط ظرف ۴ سال تکمیل و به بهرهبرداری برسد. این خط بخش جداییناپذیری از کریدور زنگزور خواهد بود.
طول این مسیر ۴۳ کیلومتر است. با توجه به اینکه این مسیر از خاک ارمنستان عبور میکند، تاریخ اجرای کارهای طراحی و ساختوساز مشخص نشده است.
بخش مهمی از کریدور میانی
طاهر میرکیشیلی، عضو کمیته سیاست اقتصادی، صنعت و کارآفرینی مجلس ملی، به آپا اعلام کرده است که بخش اوراسیا از زمانی که تجارت به نیروی محرکه اصلی اقتصاد تبدیل شده است، همیشه مهمترین فضای اقتصادی جهان بوده است. جنگهای متعددی برای کنترل تجارت در این قاره رخ داده است و همه امپراتوریها سعی کردهاند مسیرهای تجاری بین اروپا و آسیا واقع در سرزمین اصلی را کنترل کنند. اگر پیش از این مبارزه برای مسیرهای زمینی و برای تنگهها وجود داشت، در قرن بیست و یکم، مبارزه بر سر کریدورها آغاز شده است. کریدور زنگزور که به یک کریدور اقتصادی و ژئوپلیتیکی بسیار مهم در قاره اوراسیا تبدیل شده است، به دلیل اهمیتش، نقش استراتژیک مهمی دارد:
«به لطف خرد سیاسی الهام علیاف، رئیس جمهور آذربایجان، بیانیه صلح امضا شده در ایالات متحده، فرصتهای مهمی را برای فعالیت فعال این کریدور با جایگاه بینالمللی ایجاد کرده است. کریدور زنگزور جزء مهمی از کریدور میانه است که نقش مهمی در روابط تجاری شرق و غرب ایفا میکند. این کریدور علاوه بر خدمت به احیای جاده ابریشم، آذربایجان را مستقیماً از طریق نخجوان و ترکیه به اروپا متصل میکند.»
نقش کریدور زنگزور در کریدور حمل و نقل شمال-جنوب
نماینده مجلس خاطرنشان کرد که پتانسیل حمل و نقل بار سالانه کریدور زنگزور تقریباً ۱۵ میلیون تن تخمین زده میشود. این شاخص نشان میدهد که این کریدور ارزش افزوده قابل توجهی را برای هر دو مسیر کریدور میانه و شمال-جنوب ایجاد میکند و به گسترش فرصتهای ترانزیتی آذربایجان کمک میکند. اجرای این کریدور، یک خط ریلی پایدار و دایرهای در کشور فراهم خواهد کرد: «در مقایسه با راهآهن باکو-تفلیس-قارص، کریدور زنگزور مسافت کوتاهتری دارد که به لطف مزایای سرعت و سهولت، امکان حمل و نقل را از نظر زمان و هزینه کارآمدتر میکند. در عین حال، این کریدور جایگزینی برای مسیرهای موجود ایجاد میکند و تنوع حمل و نقل بار به جهات مختلف را تضمین میکند. این امر فرصتهای ترانزیتی منطقه را گسترش میدهد و آذربایجان را به یک مرکز لجستیک قویتر در کریدور میانی تبدیل میکند. روابط تجاری رو به رشد، نقش استراتژیک کریدور میانی را بیشتر تقویت میکند و حجم حمل و نقل بار در این مسیر سال به سال در حال افزایش است. طبق پیشبینیهای بانک جهانی، بانک اروپایی بازسازی و توسعه و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، تا سال ۲۰۳۰ حجم حمل و نقل در کریدور میانی به ۱۱ میلیون تن و تا سال ۲۰۴۰ ظرفیت کانتینر به ۸۶۵ هزار افزایش خواهد یافت. در این راستا، افتتاح کریدور زنگزور، که شاخه مهمی از کریدور میانی است، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
کریدور زنگزور نه تنها به عنوان بخش مکمل مهمی از کریدور میانه، همچنین کریدور حمل و نقل شمال-جنوب نیز عمل میکند. این کریدور فرصتهای بیشتری برای حمل بار از هند و ایران به شمال از طریق آذربایجان ایجاد میکند. بنابراین، محمولههای ورودی از ایران میتوانند از طریق نخجوان به ترکیه و از آنجا به شمال اروپا هدایت شوند.
تأثیر کریدور زنگزور بر اقتصاد آذربایجان، ادغام کشورهای تورک و تجارت بینالمللی
عضو کمیته مجلس ملی خاطرنشان کرد که اقتصاد غیرنفتی آذربایجان به سرعت در حال به روز رسانی، تغییرات کیفی قابل توجه و صنعتی شدن است: "در چنین مرحلهای، کریدور زنگزور که فرصتهای صادراتی ما را گسترش داده و دسترسی سریع و ارزان به بازارهای مورد علاقه اقتصادی ما را فراهم میکند، تأثیر اقتصادی داخلی قابل توجهی بر آذربایجان خواهد داشت. در عین حال، این کریدور برای ادغام اقتصادی سازمانهای نوظهور دولتهای تورک و افزایش رقابتپذیری آنها در جهان از اهمیت ویژهای برخوردار است. ایدههایی که اخیراً توسط شرکای اصلی تجارت جهانی مطرح شده است نشان میدهد که فعالیت زودهنگام کریدور زنگزور به نفع همه است و این امر تأثیر مثبتی بر تجارت بینالمللی خواهد داشت.
ما را در تلگرام دنبال کنید
t.me/APA_GA
ما را در اینستاگرام دنبال کنید
ما را در تیک تاک دنبال کنید
ما را در فیسبوک دنبال کنید
ما را در ایکس دنبال کنید
