اعطای جایزه «برادری انسانی زاید» برای سال ۲۰۲۶ به رئیسجمهور الهام علیاف، نمونهای روشن از ارزیابی مثبت جامعه بینالمللی نسبت به مسیر سیاسی و دیپلماتیکی است که جمهوری آذربایجان در سالهای اخیر در پیش گرفته است.
این جایزه نه تنها ویژگیهای رهبری فردی، بلکه پذیرش جهانی دستور کار صلح تدوین شده توسط دولت آذربایجان در دوره پس از جنگ را نیز نشان میدهد.
جایزه «برادری انسانی زاید» که از سوی امارات متحده عربی تأسیس شده، به نام شیخ زاید بن سلطان آل نهیان، نماد ارزشهای والای انساندوستی، مدارا و صلح، نامگذاری شده است.این جایزه معتبر به افراد و نهادهایی اهدا میشود که سهم واقعی در ترویج گفتگوی بین ادیان و فرهنگها، حفظ کرامت انسانی، حل مسالمتآمیز مناقشات و تقویت همبستگی جهانی داشتهاند.فلسفه این جایزه بر پایه تقابل بنا نشده، بلکه بر اصول تفاهم، همزیستی مسالمتآمیز و پذیرش متقابل استوار است.
برندگان جایزه «برادری انسانی زاید» و معیارهای پایداری صلح
تا کنون، برندگان این جایزه نشان دادهاند که این معیارها بهصورت مستمر و پایدار حفظ میشوند. پاپ فرانسیس بهدلیل سهم ارزندهاش در گسترش گفتوگوی بیندینی، ترویج مفهوم رحمت در سطح جهانی و برجستهسازی ارزشهای انساندوستانه در دستورکار بینالمللی، به جایزه «برادری انسانی زاید» مفتخر شده است.
همچنین، شیخ الازهر شریف، امام اعظم احمد محمد احمد الطیب، بهسبب نقش مهمی که در تقویت مدارا در جهان اسلام، توسعه تفاهم بین ادیان و ترویج گفتوگو میان باورهای مختلف ایفا کرده، شایسته دریافت این جایزه دانسته شده است. افزون بر این، اعطای جایزه «برادری انسانی زاید» به سازمان ملل متحد تأیید میکند که حفظ صلح جهانی، گسترش همکاریهای بشردوستانه و تقویت همبستگی بینالمللی بهعنوان اولویتهای عام و جهانشمول پذیرفته شدهاند.
خط سیاسی از پیروزی در جنگ تا رهبری صلح
دقیقاً در همین چارچوب است که شایسته شناخته شدن الهام علیاف برای دریافت جایزه «برادری انسانی زاید» امری تصادفی به شمار نمیرود. این انتخاب بیانگر همخوانی منطقی میان ماهیت این جایزه و خطمشی سیاسیای است که جمهوری آذربایجان در دوره پسامناقشه در مسیر صلح، گفتوگو و ثبات منطقهای دنبال کرده است.
جمهوری آذربایجان پس از پیروزی نظامی خود در سال ۲۰۲۰، واقعیتهای جدیدی را در منطقه شکل داد. اما تفاوت اساسی این واقعیتها در آن بود که باکو پیروزی را به ابزاری برای انتقامجویی یا رویکردهای تجدیدنظرطلبانه تبدیل نکرد. برعکس، رئیس جمهور الهام علی اف بلافاصله پس از جنگ، یک خط استراتژیک مبتنی بر صلح تعریف کرد و عادی سازی روابط با ارمنستان را به عنوان شرط کلیدی ثبات منطقه ای مطرح کرد.این رویکرد نشان داد که رهبری که در جنگ به پیروزی دست یافته، در دوران صلح نیز قادر است مسئولیت سیاسی بر عهده بگیرد و همچنان پیروز باشد.
موانع در مسیر صلح و پیروزی اراده سیاسی
این مسیر آسان نبود. محافل مختلف داخلی و خارجی تلاش کردند ارمنستان را به سوی رویکردهای انتقامجویانه سوق دهند و کانونهای جدید تنش و تقابل را در قفقاز جنوبی ایجاد کنند. تلاش برای کند کردن روند صلح، به بنبست کشاندن مذاکرات و احیای وضعیت موجود بارها خود را نشان داد. اما سیاست قاطع، اصولی و پیگیر رئیسجمهور الهام علیاف مانع از تحقق این تلاشها شد. جمهوری آذربایجان از موضع مبتنی بر حقوق بینالملل، حاکمیت و تمامیت ارضی خود عقبنشینی نکرد و توانست اراده خود را در عرصه دیپلماتیک نیز به رسمیت بشناساند.
پایان یافتن روند صلح در اوت سال ۲۰۲۵ در واشینگتن، دقیقاً بهعنوان نتیجه منطقی همین اراده سیاسی ارزیابی میشود. این رویداد راه را برای پذیرش الگوی ارائهشده از سوی آذربایجان در حلوفصل مناقشه، بهعنوان یک تجربه نمونه در سطح بینالمللی هموار کرد. جایزه «برادری انسانی زاید» نیز تأیید رسمی این واقعیت و نماد بهرسمیتشناختهشدن پیروزی قطعی آذربایجان و راهبرد صلحسازی آن در مقیاس جهانی است.
ارزیابی بینالمللی از دیپلماسی صلح آذربایجان
لاله خلیلزاده، کارشناس امور کشورهای عربی در مرکز تحلیل روابط بینالملل، در گفتوگو با خبرگزاری آئا اظهار داشته است که شایسته شناخته شدن الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، برای دریافت جایزه «برادری انسانی زاید» تأییدی بر دستاوردهای کشورمان در عرصه دیپلماسی بینالمللی صلح به شمار میرود.
کارشناس تأکید کرد: «این جایزه به رهبرانی اعطا میشود که آرمانهای صلح و برادری را ترویج میکنند و گامهایی را که آذربایجان در مسیر ثبات و همکاری منطقهای برداشته است، برجسته میسازد. دیپلماسی صلح آذربایجان، بهویژه در چارچوب حلوفصل مناقشه طولانیمدت قرهباغ با ارمنستان، شایان توجه است. در حالی که آذربایجان، تحت رهبری رئیس جمهور الهام علی اف، با موفقیت به یک راه حل نظامی برای این درگیری دست یافته است، این کشور همچنین در تلاش است تا از طریق گفتگو و صلح، همکاریهای منطقهای را تقویت کند.»
نشست ابوظبی و خط صلح منطقهای و خاورمیانهای آذربایجان
لاله خلیلزاده با یادآوری اینکه دیدار میان الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در ماه ژوئیه سال گذشته، دقیقاً در پایتخت ابوظبی برگزار شد، تأکید کرد که پس از این دیدار، مرحله سیاسی جدیدی در روابط آذربایجان و ارمنستان آغاز شد:
«اگرچه در این دیدار امضای هیچ سندی پیشبینی نشده بود، اما اهمیت آن بهعنوان گامی مهم در مسیر پیمان صلح محسوب میشد. دیدار ابوظبی بهویژه از نظر رفع اختلافات موجود و شکلگیری تفاهمات مشترک، یک مرحله مهم به شمار میرفت».
کارشناس همچنین اشاره کرد که موضع صلحطلبانه آذربایجان تنها به منطقه محدود نمیشود.
او در پایان گفت: «این موضع در سیاست خاورمیانه نیز منعکس شده است. آذربایجان نهتنها با امارات متحده عربی، بلکه با سایر کشورهای عربی نیز در زمینههای انرژی، تجارت و امور بشردوستانه روابط همکاری را توسعه میدهد. این همکاریها هم ثبات منطقهای را تقویت میکنند و هم به گسترش پیامهای صلح، گفتوگو و برادری در جهان اسلام خدمت میکنند. آذربایجان با حفظ رویکردی متوازن و چندجانبه در ابتکارات صلح، هم روابط خود با همسایگان و هم نفوذش در عرصه بینالمللی را تقویت میکند.»
ما را در تلگرام دنبال کنید
t.me/APA_GA
ما را در اینستاگرام دنبال کنید
ما را در تیک تاک دنبال کنید
ما را در فیسبوک دنبال کنید
ما را در ایکس دنبال کنید
