امروز سالروز قرار گرفتن شهر لاچین تحت کنترل جمهوری آذربایجان است.
به گزارش آپا، در ۲۶ اوت ۲۰۲۲، نیروهای ارتش جمهوری آذربایجان در شهر لاچین مستقر شدند. علاوه بر شهر لاچین، روستاهای زابوخ و سوس نیز تحت کنترل جمهوری آذربایجان قرار گرفتند.
بر اساس بیانیه سهجانبهای که در پی پیروزی جمهوری آذربایجان در جنگ میهنی به امضا رسید، شهرستان لاچین در اول دسامبر ۲۰۲۰ به جمهوری آذربایجان تحویل داده شد. با این حال، از آنجا که کریدور لاچین از داخل شهر لاچین عبور میکرد، این شهر همچنان بهطور موقت تحت کنترل نیروهای حافظ صلح روسیه قرار داشت.
بر اساس بیانیه سهجانبه ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰، صادرشده توسط رهبران جمهوری آذربایجان، روسیه و ارمنستان، قرار بود در خصوص احداث جادهای جدید، بهعنوان جایگزین کریدور لاچین، طی مدت سه سال توافقاتی صورت گیرد.
طرف جمهوری آذربایجان این توافقات را در مدت کوتاهتری به سرانجام رساند، مسیر جاده جدید با طرف روسی مورد توافق قرار گرفت و با اتخاذ اقدامات فوری، عملیات احداث جاده آغاز شد. احداث مسیر جایگزین پس از یک سال و هشت ماه به پایان رسید.
جمهوری آذربایجان با ارسال اطلاعیهای رسمی، در تاریخ ۲ اوت ۲۰۲۲ آماده بودن جاده را اعلام کرد. در این اطلاعیه آمده بود که جمهوری آذربایجان در تاریخ ۵ اوت وارد شهر لاچین، از جمله مسیر قدیمی، خواهد شد و به شهر لاچین بازخواهد گشت.
پس از آن، ارامنه ساکن قرهباغ با مراجعه و درخواست از مقامات جمهوری آذربایجان، خواستار فرصت بیشتری برای تخلیه این منطقه تا ۲۵ اوت شدند. با وجود آنکه در طول دوره اشغال، توسط ارمنستان اسکان غیرقانونی در این مناطق صورت گرفته بود، جمهوری آذربایجان بار دیگر با رویکردی بشردوستانه، تا ۲۵ اوت به ارامنه فرصت داد.
بدین ترتیب، در ۲۶ اوت، ارتش جمهوری آذربایجان وارد شهر لاچین شد و شهر لاچین و روستاهای زابوخ و سوس بهطور کامل تحت کنترل جمهوری آذربایجان قرار گرفتند.
الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان و فرمانده کل قوا، در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۲ پرچم جمهوری آذربایجان را در شهر لاچین برافراشت.
در مدت کوتاهی، عملیات ساختوساز و بازسازی هم در شهر لاچین و هم در روستاهای زابوخ و سوس آغاز شد. در نتیجه اقدامات انجامشده، بازگشت آوارگان اجباری سابق به شهر لاچین و روستاهای زابوخ و سوس نیز آغاز شده است. نخستین گروه از ساکنان سابق در ۲۷ مه ۲۰۲۳ به شهر لاچین بازگشتند. روند بازگشت ساکنان لاچین به شهر زادگاهشان همچنان ادامه دارد.
لازم به ذکر است که الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۳ فرمانی درباره تعیین «روزهای شهر» در مناطق آزادشده جمهوری آذربایجان از اشغال امضا کرد.
بر اساس این فرمان، ۲۶ اوت بهعنوان «روز شهر لاچین» تعیین شده است. روزهای شهر بهصورت باشکوه و رسمی گرامی داشته میشوند.