مصاحبه ایلیانا یوتووا، رئیسجمهور جمهوری بلغارستان، با آپا در چارچوب سیزدهمین نشست مجمع جهانی شهرسازی (WUF13)
«برای من افتخار بود که بلغارستان را در نشست رهبران در چارچوب WUF13 نمایندگی کنم»
-در دورهای که شهرهای مختلف جهان با چالشهای فزاینده اجتماعی، اقتصادی و اقلیمی روبهرو هستند، اهمیت برگزاری مجمع WUF13 در باکو را چگونه ارزیابی میکنید؟
-مایلم جمهوری آذربایجان را به خاطر میزبانی این مجمع بزرگ تحت نظارت سازمان ملل متحد، تبریک بگویم. گرد هم آوردن این تعداد از رؤسای کشورها و دولتها و همچنین نمایندگان کشورهای مختلف جهان، نیازمند جاهطلبی و انرژی فراوان است. برای من افتخار بود که کشورم بلغارستان را در نشست رهبران در چارچوب WUF13 نمایندگی کنم.
نمایندگان دولتهای محلی بلغارستان، از جمله رئیس انجمن ملی شهرداریها و شهردار شهر ولیکو ترنوو، دانیل پانوف نیز در WUF13 حضور داشتند. این مجمع بستری بسیار مناسب برای تبادل تجربهها و ایدههای پیشرفته درباره حل چالشهای ناشی از شهرنشینی سریع است.
امروز شهرها به نمود عملی ژئوپلیتیک تبدیل شدهاند و نحوه ساخت و توسعه آنها نهتنها کیفیت زندگی، بلکه ثبات جوامع، پایداری کشورها و اعتماد به نظامهای سیاسی را تعیین خواهد کرد. آینده نباید تنها با رشد اقتصادی سنجیده شود، بلکه باید با این معیار ارزیابی شود که آیا ما توانستهایم شهرهایی ایجاد کنیم که مردم بخواهند در آنها زندگی کنند، خانواده تشکیل دهند، کار کنند و آرزوهای خود را محقق سازند یا نه. شهر زمانی باشکوه است که هیچکس در آن احساس اضافی بودن نکند، نه صرفاً به این دلیل که بزرگ و مدرن است. فناوری باید در خدمت انسان باشد، نه جایگزین آن. هوش مصنوعی، سامانههای دیجیتال و «شهرهای هوشمند» تنها زمانی ارزش واقعی خواهند داشت که به بشریت سود برسانند، نابرابری را کاهش دهند و زندگی را امنتر، در دسترستر و شایستهتر سازند.
«مایلم از رئیسجمهور الهام علیاف بابت گفتوگوی سازندهای، قدردانی کنم»
-امسال سیوچهارمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک میان جمهوری آذربایجان و بلغارستان است. «بیانیه مشترک درباره مشارکت راهبردی» امضا شده در جریان سفر رسمی رئیسجمهور الهام علیاف به صوفیه در سال ۲۰۱۵، چه تأثیری بر توسعه روابط دوجانبه داشته است؟ سطح کنونی این روابط را چگونه ارزیابی میکنید؟
-کشورهای ما از روابطی عالی برخوردارند که در سال ۲۰۱۵ به سطح مشارکت راهبردی ارتقا یافت. روند توسعه بیشتر روابط دوجانبه نیز در «بیانیه مشترک درباره تقویت مشارکت راهبردی» که در سال ۲۰۲۴ توسط رؤسای جمهور رومِن رادف و الهام علیاف امضا شد، بازتاب یافته است.
مایلم بهطور ویژه بر گفتوگوی سیاسی در سطح عالی تأکید کنم و از رئیسجمهور الهام علیاف بابت گفتوگوی سازندهای در آستانه افتتاح مجمع جهانی شهرسازی با یکدیگر، قدردانی کنم.
یکی از محورهای اصلی همکاری میان بلغارستان و جمهوری آذربایجان، بخش انرژی، تنوعبخشی به منابع انرژی و اتصال میان اروپا و آسیا است.

«برای توسعه همکاریهای اقتصادی ما ظرفیتهای قابلتوجهی وجود دارد»
- درباره وضعیت کنونی همکاریهای اقتصادی میان جمهوری آذربایجان و بلغارستان چه نظری دارید؟
- برای توسعه همکاریهای دوجانبه تجاری و اقتصادی ما ظرفیت بزرگ و هنوز بهطور کامل استفادهنشدهای وجود دارد. در جریان سفرم به باکو، این فرصت را داشتم که از کارخانه فرآوری روغنهای روانکار که با سرمایهگذاری بلغارستان در پارک صنعتی سومقاییت ساخته شده است، بازدید کنم. این کارخانه در زمینه فرآوری روغنهای موتور و صنعتی و تولید روغنهای پایه گروه اول و دوم فعالیت میکند و تنها پروژه صنعتی است که در جریان سفر رئیسجمهور الهام علیاف به بلغارستان در سال ۲۰۲۳ تأیید و اجرایی شده است. همچنین این نخستین سرمایهگذاری بزرگ از این نوع در جمهوری آذربایجان به شمار میرود.
پروژه شرکت بلغاری «Torec Engineering» که در زمینه ساختوساز زیستمحیطی، طراحی و مدیریت فعالیت میکند، در حال حاضر در مرحله آزمایشی قرار دارد. این پروژه توسط رئیسجمهور الهام علیاف بهعنوان پروژهای راهبردی اعلام شده و بهعنوان یک پروژه پیشرفته فناوری که کاملاً مطابق با الزامات تصمیمات اتخاذشده در چارچوب COP29 در باکو است، ارزیابی شده است.
همانطور که در دیدارم با رئیسجمهور الهام علیاف اشاره کردم، بلغارستان دارای سنتهای دیرینه در حوزه فناوریهای پیشرفته است و فرصتهای گستردهای برای توسعه پروژههای مشترک ارائه میدهد. مؤسسه INSAIT – مؤسسه علوم کامپیوتر، هوش مصنوعی و فناوریها – در این زمینه پیشتاز است. این نخستین مؤسسه از این نوع در اروپای شرقی است و پژوهشگران برجسته جهانی در حوزه هوش مصنوعی و فناوری را جذب میکند. بلغارستان همچنین توسط کمیسیون اروپا بهعنوان یکی از شش کشوری انتخاب شده که در آن «گیگافکتوری» هوش مصنوعی احداث خواهد شد.
«بیصبرانه منتظر افتتاح پارک شوشا تاسیس شده در چارچوب همکاری با جمهوری آذربایجان، هستیم»
مایلم به یکی دیگر از زمینههای روابط دوجانبه که گاهی به اندازه کافی مورد توجه قرار نمیگیرد، اما به باور من دارای ظرفیت بسیار بزرگی است نیز اشاره کنم؛ یعنی روابط آموزشی و فرهنگی. من هرگز دیدارم در سال ۲۰۱۷ با دانشجویانی را که در دانشگاه اسلاوی باکو زبان و ادبیات بلغاری را فرا میگرفتند، فراموش نخواهم کرد. جوانانی که زبان، تاریخ و فرهنگ ملت بلغار را میآموزند، یکی از نیرومندترین پیوندها میان دو ملت و دو کشور هستند. برای توسعه بیشتر همکاری میان دانشگاههای بلغارستان و جمهوری آذربایجان هنوز کارهای زیادی باید انجام شود.
در حوزه فرهنگ نیز مایلم بهطور ویژه از کمکهای باکو یاد کنم و از بنیاد حیدر علیاف به خاطر مرمت مجموعه موزه معماری قلعه تراپزیتسا در ولیکو ترنوو قدردانی نمایم.
ما بیصبرانه منتظر افتتاح پارک شوشا تاسیس شده در چارچوب همکاری با جمهوری آذربایجان هستیم و قرار است پاییز امسال افتتاح شود. همچنین در آینده امکان ایجاد پارک یا خیابانی به نام ولیکو ترنوو در پایتخت شما نیز وجود دارد. این ایده توسط شهردار پانوف مطرح شد و با استقبال رئیس جمهور علی اف روبرو شد.

«قصد داریم حجم گاز جمهوری آذربایجان را که از طریق اینترکانکتور یونان-بلغارستان به اروپا منتقل میشود، افزایش دهیم»
-آیا درباره افزایش صادرات گاز از جمهوری آذربایجان به بلغارستان مذاکراتی انجام میشود؟
- موضوع اصلی گفتوگوهای ما با رئیسجمهور علیاف دقیقاً همکاری در حوزه انرژی بود. بلغارستان نهتنها خریدار انرژی جمهوری آذربایجان است، بلکه بهعنوان کشور ترانزیتی برای انتقال انرژی به اروپا نیز اهمیت راهبردی دارد. بلغارستان قصد دارد حجم گاز جمهوری آذربایجان را که از طریق اینترکانکتور یونان-بلغارستان به اروپا منتقل میشود، افزایش دهد.
پروژه «حلقه همبستگی» که مدتی پیش توسط رئیسجمهور رومِن رادف مطرح شد، دارای ظرفیت توسعه بسیار بزرگی است. پس از امضای تفاهمنامه میان پنج اپراتور سامانه انتقال گاز بلغارستان، رومانی، مجارستان، اسلواکی و جمهوری آذربایجان، این پروژه میتواند امکان دو برابر شدن صادرات گاز جمهوری آذربایجان به اتحادیه اروپا را فراهم کند.
بلغارستان و جمهوری آذربایجان همچنین در اجرای دو پروژه «انرژی سبز» همکاری فعالی دارند. این پروژهها شامل «کریدور انرژی سبز خزر-دریای سیاه-اروپا» و پروژه کریدور زمینی انرژی سبز در مسیر جمهوری آذربایجان-گرجستان-ترکیه-بلغارستان هستند.
برای بلغارستان، سرمایهگذاریهای انرژی جمهوری آذربایجان در این دوره از بیثباتی و درگیریهای جهانی، مهم و قابل اعتماد است. همچنین مایلم بهطور ویژه به مشارکت سوکار در پروژه گازرسانی به شهرداری پاناگیوریشته اشاره کنم. ما امیدواریم همکاری میان سوکار و شرکت بلغاری «M-Gas» در پروژه گازرسانی هیبریدی برای تأمین گاز مراکز اجتماعی که به شبکه انتقال گاز دسترسی ندارند، شکل بگیرد.
-آیا در آینده نزدیک سفرهای متقابل در سطح عالی برنامهریزی شده است؟
- امیدوارم بهزودی از رئیسجمهور الهام علیاف در بلغارستان استقبال کنیم؛ من از ایشان دعوت کردهام. ایشان همچنین در باکو منتظر رومن رادف، نخست وزیر جدید بلغارستان است.