سیاست

مصاحبه یالچین رفی‌یف، معاون وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان با خبرگزاری اپا

جمهوری آذربایجان پس از پایان ریاست خود بر کاپ ۲۹ نیز فعالیتش را در دیپلماسی بین‌المللی اقلیم ادامه می‌دهد. به نظر شما، نقش آذربایجان در دستورکار جهانی اقلیم امروز چگونه تغییر کرده است؟

-بسیاری از کشورها پس از میزبانی کاپ، مأموریت خود را پایان‌یافته تلقی می‌کنند و نقش خود را در دیپلماسی اقلیمی به همین موضوع محدود می‌سازند. اما آذربایجان، به‌عنوان کشوری که به‌طور کلی توجه ویژه‌ای به روابط بین‌الملل دارد و به چندجانبه‌گرایی پایبند است، فعالیت خود را تنها به سازماندهی کاپ ۲۹ محدود ندانست و پس از آن نیز به فعالیت‌های خود ادامه خواهیم داد. علاوه بر این‌که بسیاری از تصمیمات اتخاذشده در کاپ ۲۹ به‌عنوان میراثی ماندگار باقی خواهد ماند، ما هم‌زمان میراث‌های نهادی نیز ایجاد کرده‌ایم. برای نمونه، نشست شاماخی به ما این امکان را می‌دهد که به‌عنوان کشوری فعال در دیپلماسی جهانی اقلیم، به ایفای نقش خود ادامه دهیم. بنابراین، در پاسخ مشخص به پرسش شما می‌توان گفت که نقش آذربایجان را می‌توان به‌عنوان یک تحول از کشور میزبان به یکی از کشورهای پیشرو در حوزه دیپلماسی اقلیمی توصیف کرد.

- آقای یالچین، مشکلات مرتبط با اقلیم نه‌تنها در جمهوری آذربایجان، بلکه در کشورهای قفقاز جنوبی نیز مشاهده می‌شود. کشورهای قفقاز جنوبی در روند کاپ چگونه فعالیت می‌کنند؟

- اگر مناطق آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی را به‌طور کلی در نظر بگیریم، برای نخستین‌بار کاپ در این منطقه در جمهوری آذربایجان برگزار شد. این موضوع در چند جهت حائز اهمیت است. نخست این‌که تا پیش از کاپ ۲۹، هیچ کشوری در منطقه به‌دلیل فعالیت چشمگیر خود در روند کاپ شناخته نمی‌شد. با این حال، مشکلات اقلیمی و زیست‌محیطی منطقه بسیار قابل توجه است؛ از جمله کاهش سطح دریای خزر، مشکلات آب، خشکسالی و موارد دیگر. این مشکلات اکنون به‌طور آشکار خود را نشان می‌دهند. چنین شرایطی مشارکت فعال در اقدامات جهانی اقلیم را ضروری می‌سازد. جمهوری آذربایجان نخستین کشوری بود که با میزبانی کاپ ۲۹، با فعالیت ویژه خود در این زمینه برجسته شد. هم‌زمان، در قفقاز جنوبی گرایش‌هایی در ارمنستان برای تکرار نمونه آذربایجان نیز مشاهده می‌شود. ارمنستان پس از میزبانی آذربایجان از کاپ، نامزدی خود را برای میزبانی کاپ در زمینه تنوع زیستی مطرح کرده و این رویداد در ماه اکتبر در ارمنستان برگزار خواهد شد. اما ویژگی‌ای که آذربایجان را از دیگر کشورهای منطقه متمایز می‌کند، این است که کشورهای جنوب جهانی، یعنی کشورهای در حال توسعه و کشورهای توسعه‌یافته، به یک اندازه به آذربایجان اعتماد دارند و آذربایجان می‌تواند نقش پل ارتباطی میان آن‌ها را ایفا کند. این موضوع تنها شاخصی نیست که به میزبانی یک رویداد محدود شود و از طریق آن فعالیت‌ها نشان داده شود؛ بلکه در مجموع، نشانه اعتماد به دیپلماسی جمهوری آذربایجان و سیاست خارجی تعیین‌شده از سوی رئیس‌جمهور کشورمان و مطابق با این مسیر است.

- در کاپ ۲۹ تصمیمات مهمی اتخاذ شد. اما تصمیم یک موضوع است و اجرا موضوعی دیگر. به‌طور کلی، آیا وضعیت اجرای تصمیمات اتخاذشده در چارچوب کاپ شما را قانع می‌کند؟ آیا در اجرای تصمیمات پذیرفته‌شده در کاپ ۲۹ مشکلاتی وجود دارد و دلایل اصلی این مشکلات چیست؟ کشورها چگونه به تعهدات خود عمل می‌کنند؟

- همان‌طور که می‌دانید، یکی از مهم‌ترین تصمیمات اتخاذشده در کاپ ۲۹ باکو، هدف مالی اقلیمی باکو بود که بر اساس این تصمیم، تأمین سالانه ۳۰۰ میلیارد دلار آمریکا برای تأمین مالی اقلیم پیش‌بینی شد. این موضوع در آن مقطع، پیشرفت ویژه‌ای محسوب می‌شد. اما اجرای این تصمیم اهمیت بیشتری دارد. روندهایی که در ارتباط با اجرای آن مشاهده می‌کنیم، از این قرار است که تغییرات رخ‌داده در فضای ژئوپلیتیکی، افزایش هزینه‌های امنیتی و نظامی برخی کشورها و اختصاص بودجه‌های مرتبط با اقلیم به حوزه امنیت ملی و دفاع، باعث شده است که در حال حاضر چشم‌انداز چندان خوش‌بینانه‌ای برای دستیابی به این هدف وجود نداشته باشد. منظور از کشورهایی که به تعهدات خود عمل نمی‌کنند، کشورهای توسعه‌یافته‌ای هستند که بر اساس توافق پاریس موظف به تأمین این منابع مالی هستند. تغییرات بودجه‌ای در کشورهایی که باید این منابع را فراهم کنند و اختصاص منابع پیش‌بینی‌شده برای اقلیم به هزینه‌های دفاعی و امنیتی، در شرایط کنونی ارائه پیش‌بینی خوش‌بینانه درباره تحقق این هدف را دشوار کرده است.

- در حال حاضر چه میزان منابع مالی تأمین شده است؟

- این موضوع را می‌توان در گزارشی که قرار است تا پایان سال جاری منتشر شود، مشاهده کرد. در حال حاضر هنوز منبع معتبر و قابل استنادی که بتوانیم به آن مراجعه کنیم، وجود ندارد. این موضوع در گزارش‌های سازمان همکاری و توسعه اقتصادی منعکس می‌شود و ما منتظر انتشار این گزارش در پایان سال هستیم.

- «نشست شاماخی» که اکنون برای سومین‌بار برگزار می‌شود، به یکی از پلتفرم‌های غیررسمی معتبر دیپلماسی اقلیمی تبدیل شده است. مهم‌ترین دستاوردهای این ابتکار برای روند کاپ چیست؟

- کاپ هر سال در کشورهای مختلف برگزار می‌شود و این روند از ابتدای سال آغاز می‌گردد. هر سال از ماه فوریه، در بسیاری از کشورها رویدادهایی در ارتباط با آماده‌سازی برای کاپ مربوطه برگزار می‌شود که این‌ها برنامه‌های تقویمی استاندارد و از پیش تعیین‌شده هستند.

در چارچوب روند کاپ، رویدادهای اصلی آماده‌سازی سالانه به‌طور سنتی با گفت‌وگوی اقلیمی ژاپن و برزیل که در ماه فوریه در توکیو برگزار می‌شود، آغاز می‌گردد. پس از آن، در ماه‌های مارس و آوریل گفت‌وگوی اقلیمی پترسبرگ در برلین برگزار می‌شود و در ماه مه نیز نشست وزرای اقلیم در کپنهاگ برگزار می‌گردد. در ماه ژوئن، نشست نهادهای فرعی در بن برگزار می‌شود. ما اکنون موفق شده‌ایم ماه ژوئیه را در تقویم کاپ با نام شاماخی ثبت کنیم. نشست شاماخی امسال برای سومین‌بار برگزار می‌شود و طرف اتیوپی که سال آینده میزبان کاپ خواهد بود، امسال از ما درخواست کرد که نشست شاماخی را در سال آینده نیز برگزار کنیم. این بدان معناست که شاماخی در تقویم سنتی کاپ در ماه ژوئیه جایگاه خود را پیدا خواهد کرد.

- این موضوع چرا اهمیت دارد؟

- نشست برگزارشده در شاماخی یک قالب منحصربه‌فرد است. هر یک از رویدادهای دیگری که اشاره کردم، رویدادهای رسمی هستند و کشورها در آن‌ها بیانیه‌های رسمی خود را مطرح می‌کنند و اغلب همان مواضع قبلی را تکرار می‌کنند. نتیجه‌ای که در این نشست‌ها به دست می‌آید، از نظر تأثیرگذاری بر مذاکرات کاپ چندان مؤثر نیست. اما در شاماخی، این رویداد در دل طبیعت چشم‌نواز جمهوری آذربایجان و در یک مکان واحد برگزار می‌شود؛ شرکت‌کنندگان در همان مکان اقامت دارند و از صبح تا شب در برنامه‌های مختلف اجتماعی با یکدیگر تعامل و گفت‌وگو می‌کنند. این امر به حل بسیاری از مسائل چالش‌برانگیز کمک می‌کند. هم‌زمان، ما این رویکرد را به‌عنوان یک روش نوآورانه به قالب‌هایی که آن‌ها را «آزمایشگاه‌های اقلیمی» می‌نامیم، تقسیم کرده‌ایم؛ در این قالب، کشورهای توسعه‌یافته و کشورهای در حال توسعه به‌طور برابر حضور دارند و تبادل نظر آزاد انجام می‌شود. این موضوع باعث می‌شود که آن‌ها به‌جای تکرار بیانیه‌های رسمی، به سمت گفت‌وگوی بازتر و تبادل واقعی دیدگاه‌ها سوق پیدا کنند.

- نشست شاماخی امسال در چارچوب همکاری با ریاست مشترک ترکیه و استرالیا برای کاپ۳۱ برگزار شد. از نظر آمادگی برای کاپ۳۱، چه پیام‌ها و توافقات اصلی در این نشست برجسته شد؟

- به‌طور کلی، از هر کاپ انتظارات مشخصی وجود دارد. از کاپ باکو درباره تأمین مالی اقلیم و از برزیل درباره موضوع سازگاری با تغییرات اقلیمی انتظارهایی وجود داشت. امسال نیز در چندین زمینه انتظار اتخاذ تصمیم‌هایی وجود دارد. به‌ویژه برنامه اقدام در زمینه گذار عادلانه و چندین پیش‌نویس تصمیم درباره سازگاری از جمله این موارد هستند. اما در نتیجه فعالیت‌ها و ابتکارات طرف ترکیه، در این کشور همچنین هدفی برای تعیین سطح آستانه برق‌رسانی برای همه کشورها تا سال ۲۰۳۵ مطرح شده است. در صورت اتخاذ این تصمیم، کاپ آنتالیا در تاریخ به‌عنوان یکی از کاپ های ماندگار توصیف خواهد شد.

از این منظر، در نشست شاماخی، مذاکرات درباره جهت‌گیری‌های اولیه انجام شد و برای شکل‌گیری درک مشترک، تبادل نظر صورت گرفت.

- جمهوری آذربایجان در حال حاضر در اجرای ابتکاراتی همچون «مأموریت بلم ۱.۵»، «نقشه راه از باکو تا بلم» و همچنین سایر مأموریت‌های ترویکا به‌طور فعال مشارکت دارد. اهمیت عملی این ابتکارات برای دستورکار جهانی اقلیم چیست؟

- ماهیت سازوکار ترویکا و منطق آن، تضمین تداوم هر ابتکار است. هر کشوری که میزبان یا رئیس کاپ می‌شود، با دستورکار و برنامه خود وارد این روند می‌شود و گاهی موضوعاتی که از سوی آن مطرح می‌شود، در کاپ بعدی به فراموشی سپرده می‌شود. به همین دلیل، فلسفه اصلی ترویکا این است که آن موضوع را دست‌کم برای سه سال در دستورکار نگه دارد. در نخستین ترویکا، جمهوری آذربایجان، امارات متحده عربی و برزیل حضور داشتند و هدف اصلی آن حمایت از کشورها در تهیه گزارش‌های مربوط به مشارکت‌های تعیین‌شده ملی بود. سال گذشته نیز در بلم، سازوکار جدیدی از ترویکا شکل گرفت. این‌بار جمهوری آذربایجان، برزیل و ریاست کاپ۳۱، یعنی ترکیه و استرالیا، در کنار یکدیگر قرار گرفتند. هدف اصلی این سازوکار نیز بار دیگر حمایت از تهیه گزارش‌های NDC (مشارکت‌های تعیین‌شده ملی – Nationally Determined Contributions) و همچنین تدوین برنامه‌های ملی سازگاری بود. حضور ما در این ترویکا یکی از سازوکارهای اصلی است که به فعال ماندن جمهوری آذربایجان در روند کاپ برای سال‌های طولانی کمک خواهد کرد.

- جمهوری آذربایجان در ماه سپتامبر میزبان هفته اقلیم UNFCCC خواهد بود. مهم‌ترین انتظارات از این رویداد چیست و چه تأثیری می‌تواند بر مذاکرات کاپ۳۱ داشته باشد؟

- این رویداد، برنامه‌ای تحت مأموریت سازمان ملل متحد است. هفته اقلیم پیش از این نیز در جمهوری آذربایجان برگزار شده بود، اما این‌بار «هفته اقلیم سازمان ملل متحد» خواهد بود و انتظار داریم حدود ۱۵۰۰ شرکت‌کننده از کشورهای عضو سازمان ملل در آن حضور یابند. در این رویداد که از ۷ تا ۱۱ سپتامبر برگزار می‌شود، حدود ۳۰ برنامه برگزار خواهد شد. برخی از این برنامه‌ها، رویدادهای دارای مأموریت هستند که بر اساس تصمیمات پیشین کاپ سازمان ملل تعیین شده‌اند؛ برخی دیگر نیز برنامه‌های ریاست کاپ۳۰ برزیل و ریاست کاپ۳۱ ترکیه و استرالیا خواهند بود. هم‌زمان، جمهوری آذربایجان نیز به‌عنوان کشور میزبان، برنامه‌هایی را برگزار خواهد کرد. در رویدادهای دارای مأموریت، موضوعات مرتبط با اجرای تصمیمات پیشین کاپ مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت و همچنین این نشست‌ها به موضوعاتی اختصاص خواهد داشت که قرار است در کاپ۳۱ مطرح شوند. به‌ویژه پیش از هفته اصلی مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک و تا زمان آغاز روند آماده‌سازی برای کاپ۳۱، این رویداد به یک پلتفرم مهم برای گفت‌وگو و بررسی مسائل تبدیل خواهد شد.

- ریاست کاپ۳۱ بر عهده ترکیه و استرالیا خواهد بود. جمهوری آذربایجان تجربه کاپ ۲۹ خود را در چه زمینه‌هایی با ترکیه به اشتراک می‌گذارد و چه حمایتی از ریاست موفق کشور برادر ارائه می‌دهد؟ جمهوری آذربایجان در کاپ۳۱ در چه سطحی حضور خواهد داشت؟

- کاپ۳۱ با میزبانی و ریاست ترکیه برگزار خواهد شد. استرالیا نیز همراه با ترکیه روند مذاکرات را مدیریت خواهد کرد. ترکیه در سال‌های گذشته نیز کشوری بسیار فعال در این روند بوده است؛ این کشور با عدم عضویت در هیچ‌یک از گروه‌های مذاکراتی، موضع بی‌طرفانه و میانه خود را حفظ کرده و در این جایگاه اعتماد قابل توجهی به دست آورده است. اما میزبانی و ریاست کاپ تجربه‌ای متفاوت است و به‌طور حتم نیازمند بهره‌گیری از تجربیات ریاست‌های پیشین است. ما نیز خود پیش از کاپ ۲۹ از تجربیات کاپ ۲۸، کاپ ۲۷و کاپ ۲۶ که پیش از آن برگزار شده بودند، استفاده کرده بودیم. کشور برادر، ترکیه نیز برای بهره‌گیری از تجربه جمهوری آذربایجان در این زمینه درخواست همکاری کرده است. از ابتدای سال تاکنون چندین نشست هماهنگی میان ما برگزار شده است. من و مختار بابایف، نماینده رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان در امور اقلیم، به دعوت طرف ترکیه‌ای به‌عنوان اعضای شورای مشورتی کاپ۳۱ در این روند مشارکت داریم. ما در این زمینه حمایت نزدیک خود را از طرف ترکیه ارائه می‌کنیم. در ماه‌های آینده نیز تا زمان برگزاری کاپ۳۱، برنامه‌ریزی شده است که چندین نشست هماهنگی دیگر برگزار شود. ترکیه کشوری است که در زمینه مقابله با تغییرات اقلیمی از ظرفیت‌ها و منابع گسترده‌ای برخوردار است. اما ویژگی‌های مذاکرات، همکاری و حرکت مشترک ما را نیز ضروری می‌سازد. همان‌گونه که در سایر مسائل، در این موضوع نیز برادری خود را نشان می‌دهیم.

- شما در وزارت امور خارجه مسئول حوزه‌های امنیت بین‌المللی، همکاری‌های اقتصادی، دیپلماسی اقلیمی و همکاری‌های چندجانبه هستید. در حال حاضر اولویت‌های اصلی سیاست خارجی جمهوری آذربایجان در این حوزه‌ها چیست؟

- درباره دیپلماسی اقلیمی پیش‌تر صحبت کردیم. مهم‌ترین اولویت ما در این حوزه، حفظ نقش فعال جمهوری آذربایجان، تأمین منافع کشورمان و در عین حال کمک به پیشرفت مثبت این روند از طریق ایفای نقش پل ارتباطی میان کشورهای مختلف است. هم‌زمان، جمهوری آذربایجان کشوری است که همواره سهم ارزشمندی در تأمین صلح و امنیت بین‌المللی داشته است. ما در چارچوب سازمان ملل متحد، هم در مجمع عمومی و هم در شورای امنیت، در بحث‌ها مشارکت فعال داشته و به آن‌ها کمک کرده‌ایم. ما در مأموریت‌های بین‌المللی صلح‌بانی نیز مشارکت داشته‌ایم. در حال حاضر، جمهوری آذربایجان با اعزام دو افسر، به مأموریت صلح‌بانی سازمان ملل متحد در سودان جنوبی کمک می‌کند. هماهنگی این فعالیت‌ها از طریق اداره امنیت بین‌المللی انجام می‌شود. همچنین، در دوران ریاست جنبش عدم تعهد، بیش از چهار سال هماهنگی این نهاد متشکل از ۱۲۰ کشور عضو را در سازمان ملل بر عهده داشتیم. علاوه بر این، در دوره اخیر در دیپلماسی چندجانبه، مسیر جداگانه‌ای را برای حمایت از انتخاب شهروندان جمهوری آذربایجان به نهادهای انتخابی سازمان‌های بین‌المللی و فراهم کردن زمینه اشتغال آن‌ها در ساختارهای دبیرخانه‌ای توسعه داده‌ایم.

در حوزه دیپلماسی اقتصادی، با توجه به نقش فزاینده جمهوری آذربایجان در کریدور میانی و موقعیت راهبردی آن، سیاستی را در زمینه دیپلماسی ارتباطات و توسعه بیشتر کریدور میانی دنبال می‌کنیم. به‌ویژه در شرایط کنونی که در نقاط مختلف جهان بی‌ثباتی‌هایی رخ داده و مشکلاتی در ارتباط با حمل‌ونقل از مسیرهای ترانزیتی پدید آمده است، افزایش نقش کریدور میانی و برجسته‌تر شدن نقش جمهوری آذربایجان در این زمینه، تحولی مهم به شمار می‌رود. فعالیت‌های ما تنها به سازمان‌های جهانی محدود نمی‌شود، بلکه شامل پیگیری فعال دستورکارها در سازمان‌های منطقه‌ای نیز می‌شود.

- در سال‌های اخیر، جمهوری آذربایجان در پلتفرم‌های بین‌المللی بیشتر به‌عنوان کشوری میانجی و ایجادکننده اجماع ایفای نقش می‌کند. به نظر شما، دلایل اصلی شکل‌گیری این اعتماد چیست؟

- جمهوری آذربایجان کشوری است که مورد بی‌عدالتی قرار گرفته است. گسترده‌ترین موارد نقض حقوق بین‌الملل طی سال‌های طولانی علیه کشور ما رخ داده و در نتیجه، جمهوری آذربایجان با در نظر گرفتن خلأهای موجود در اجرای حقوق بین‌الملل و رعایت الزامات آن، ناگزیر شد خود حاکمیت و تمامیت ارضی‌اش را احیا کند. جمهوری آذربایجان به‌عنوان کشوری که با بی‌عدالتی مواجه شده است، همواره صدای حق‌خواهی خود را علیه بی‌عدالتی در دیگر نقاط جهان نیز بلند کرده است. این کشور نه‌تنها در سطح ملی، بلکه در سازمان‌هایی که رهبری آن‌ها را بر عهده داشته نیز این رویکرد را ترویج کرده است. این موضوع در بسیاری از کشورها موجب ایجاد همدلی و احترام نسبت به جمهوری آذربایجان شده است. زیرا همه می‌توانند سیاست اصولی ما را در شماری از مسائل مشاهده کنند. ما تحت رهبری رئیس‌جمهور کشورمان، در بسیاری از موضوعات، حتی در رابطه با مسائلی که در دستورکار کشورهای شریک و نزدیک ما قرار دارند، با وجود قرار گرفتن در برابر انتخاب‌های دشوار، موضع اصولی خود را حفظ می‌کنیم. این موضوع احترام قابل توجهی برای کشور ما به همراه داشته است. این احترام به ما امکان می‌دهد که جمهوری آذربایجان بتواند میان کشورهای مختلف نقش پل ارتباطی ایفا کند و با جلب اعتماد آن‌ها، نقش میانجی را بر عهده بگیرد. به باور من، یکی از عوامل تأثیرگذار در این زمینه این است که جمهوری آذربایجان، با وجود مسلمان بودن، همکاری و شراکت نزدیکی با تمدن غربی دارد و از نظر جغرافیایی نیز میان شرق و غرب قرار گرفته و ارزش‌هایی از هر دو حوزه را در خود جای داده است. هر یک از این عوامل، در ایفای نقش بیشتر جمهوری آذربایجان به‌عنوان کشوری میانجی و ایجادکننده اجماع در پلتفرم‌های بین‌المللی تأثیرگذار بوده‌اند.

- در دوره‌ای که اهمیت کریدور میانی، امنیت انرژی و پروژه‌های حمل‌ونقل منطقه‌ای افزایش یافته است، دیپلماسی اقتصادی چه فرصت‌های جدیدی برای سیاست خارجی جمهوری آذربایجان ایجاد می‌کند؟

- به‌طور کلی، در دوره‌ای که سرزمین‌های ما تحت اشغال قرار داشت، مشارکت‌های اقتصادی جمهوری آذربایجان بیشتر بر اساس رویکرد کشورها نسبت به بی‌عدالتی‌ای که ما با آن مواجه بودیم، شکل می‌گرفت. یعنی ما سیاستی را دنبال می‌کردیم که تمایل بیشتری به توسعه همکاری‌های اقتصادی با کشورهایی داشت که آشکارا از تمامیت ارضی ما حمایت می‌کردند. اما اکنون تمامیت ارضی و حاکمیت جمهوری آذربایجان احیا شده است و در حال حاضر، جمهوری آذربایجان آماده است با هر کشوری که دارای منافع اقتصادی باشد، همکاری و شراکت نزدیک داشته باشد. در این زمینه دو محور اصلی وجود دارد: همکاری‌های تجاری و همکاری‌های سرمایه‌گذاری. در حال حاضر، در مناطق آزادشده جمهوری آذربایجان فرصت‌های سرمایه‌گذاری گسترده‌ای وجود دارد و نمایندگی‌های دیپلماتیک جمهوری آذربایجان فعالیت‌های گسترده‌ای برای جذب سرمایه‌گذاری به این مناطق انجام می‌دهند. در زمینه فرصت‌های تجاری نیز، جمهوری آذربایجان در حال کشف جغرافیاهای جدید است. به‌ویژه علاقه فزاینده‌ای به قاره آفریقا وجود دارد؛ سفرها به کشورهای آفریقایی به‌طور مکرر انجام می‌شود و همچنین رهبران کشورهای آفریقایی نیز به جمهوری آذربایجان سفر می‌کنند. ما شاهد فعالیت‌های بیشتر هم در زمینه تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری و ابزارهای تجارت خود و هم در زمینه سرمایه‌گذاری در خارج از کشور و جذب سرمایه‌گذاری به جمهوری آذربایجان هستیم.

- در سال‌های اخیر، علاقه و فعالیت دیپلماتیک جمهوری آذربایجان در قاره آفریقا به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. در سال‌های آینده، در کدام کشورهای آفریقایی گشایش سفارتخانه‌های جمهوری آذربایجان و گسترش شبکه دیپلماتیک این کشور در نظر گرفته شده است؟ در آینده نزدیک چه اقدامات جدیدی در این زمینه انتظار می‌رود؟

- آفریقا در حال حاضر در سطح جهانی، هم از نظر رشد جمعیت و هم از منظر توسعه اقتصادی و گسترش فرصت‌های اقتصادی، یکی از پویاترین مناطق به شمار می‌رود. ما پیش‌بینی می‌کنیم که در سال‌های آینده شاهد رشد اقتصادی قابل توجهی در آفریقا باشیم. اعتماد کشورهای آفریقایی به جمهوری آذربایجان، به‌ویژه حمایت مستمر آن‌ها از تمامیت ارضی و حاکمیت جمهوری آذربایجان در انتخابات سازمان‌های بین‌المللی، نشان می‌دهد که زمینه سیاسی مناسب و فرصت‌های خوبی برای توسعه همکاری‌های اقتصادی با این کشورها وجود دارد. در ۲ تا ۳ سال اخیر، از زمان کاپ تاکنون، ما در قالب مأموریت‌های دولتی به بسیاری از کشورهای آفریقایی سفر کرده‌ایم. ما به وجود فرصت‌های گسترده اقتصادی در این کشورها واقف هستیم. این موضوع همچنین به ما امکان خواهد داد که روابط سیاسی نزدیک موجود را به دستاوردهای اقتصادی تبدیل کنیم. هم‌زمان، با افزایش بیشتر همکاری‌های خود با این کشورها، تلاش خواهیم کرد حمایت‌های بیشتری از سوی آن‌ها برای جمهوری آذربایجان و همچنین حمایت جمهوری آذربایجان از این کشورها فراهم شود. چنین روابط رو به توسعه‌ای، گسترش شبکه دیپلماتیک را نیز ضروری می‌سازد. در حال حاضر، جمهوری آذربایجان در ۷ کشور آفریقایی سفارتخانه‌های فعال دارد و این سفارتخانه‌ها در شماری دیگر از کشورها نیز دارای اعتبار دیپلماتیک هستند. ما با در نظر گرفتن منافع اقتصادی و سیاسی، همچنین شرایط امنیتی و سایر عوامل محیطی، پیشنهادهایی برای گسترش این شبکه تهیه می‌کنیم و بر اساس آن، در آینده نزدیک می‌توانیم شاهد توسعه حضور نمایندگی‌های دیپلماتیک خود باشیم.

- با توجه به تحولات ژئوپلیتیکی مشاهده‌شده در خاورمیانه و آفریقا، جمهوری آذربایجان قصد دارد روابط خود با این مناطق را در چه زمینه‌هایی توسعه دهد؟

- بسیاری از کشورهای واقع در خاورمیانه، کشورهای مسلمان هستند و از نزدیکی با جمهوری آذربایجان برخوردارند. به نظر من، روندی که خاورمیانه در حال حاضر از آن عبور می‌کند، بسیار پیچیده است و باید منتظر پایان یافتن این روند بود. اما ارزش‌های مشترک، تاریخ مشترک و عامل همبستگی اسلامی، ما را با این کشورها پیوند می‌دهد. این‌ها عواملی ثابت و خدشه‌ناپذیر هستند. ما همچنین برنامه‌هایی برای تنوع‌بخشی به همکاری‌های اقتصادی داریم. به‌ویژه مایلم به روابط با سوریه اشاره کنم. دو سال پیش تغییرات مهمی در سوریه رخ داد و جمهوری آذربایجان یکی از نخستین کشورهایی بود که به آنجا سفر کرد. من نیز خودم در آن هیأت حضور داشتم. پس از آن، هیأتی به ریاست معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان نیز به سوریه سفر کرد. در حال حاضر، جمهوری آذربایجان به سوریه گاز طبیعی صادر می‌کند. میان بسیاری از نهادهای دولتی و شرکت‌های جمهوری آذربایجان و سوریه همکاری‌هایی در جریان است. سوریه از اهمیت بسیار زیادی برای منطقه برخوردار است. با ازسرگیری فعالیت نمایندگی دیپلماتیکی که پایه‌های آن را تقویت کرده‌ایم و با پیشبرد بیشتر این همکاری، انتظار داریم روابط میان دو کشور در آینده نزدیک نتایج مثبت‌تری به همراه داشته باشد.

- وزارت امور خارجه در راستای افزایش حضور و نمایندگی متخصصان جمهوری آذربایجان در سازمان ملل متحد، UNFCCC و سایر سازمان‌های بین‌المللی چه سیاستی را دنبال می‌کند؟

- به‌طور کلی، افزایش حضور شهروندان جمهوری آذربایجان در سازمان‌های بین‌المللی از دو مسیر دنبال می‌شود. یکی از آن‌ها، نمایندگی در نهادهای انتخابی است. یعنی شهروندان ما یا نهادهای دولتی، نامزدی کارکنان خود را مطرح می‌کنند و وزارت امور خارجه و نمایندگی‌های دیپلماتیک ما نیز فعالیت جدی برای جلب حمایت از آن نامزد انجام می‌دهند. مسیر دوم، موضوع استخدام در ساختارهای دبیرخانه‌ای سازمان‌هاست. یعنی نامزد برای استخدام درخواست می‌دهد و وارد یک روند بسیار رقابتی استخدامی می‌شود. در این روند، گاهی در برخی سمت‌ها نیاز به حمایت دولت وجود دارد. ما در این زمینه پروژه مهمی را در نظر داریم که قصد داریم در آینده آن را اجرا کنیم. این پروژه به‌طور کلی شامل اطلاع‌رسانی به شهروندان ما درباره روند استخدام در سازمان‌های بین‌المللی خواهد بود. ما در حال کار روی طرحی هستیم که روند آگاهی‌بخشی در این زمینه را در بر می‌گیرد. این اقدام تحول مهمی ایجاد خواهد کرد و در میان شهروندان این امید را تقویت خواهد کرد که دولت در این مسیر نیز از آن‌ها حمایت می‌کند.

- با توجه به مأموریت‌های جدید بین‌المللی کاپ۲۹، مذاکرات جهانی اقلیم و افزایش فعالیت دیپلماتیک جمهوری آذربایجان، به نظر شما کشور ما در سال‌های آینده چه نقش و جایگاهی در نظام روابط بین‌الملل خواهد داشت؟

- در این رابطه، جناب رئیس‌جمهور در مجمع جهانی رسانه‌ای شوشا و همچنین در رویدادهای مختلف دیگر اشاره کرده است که جمهوری آذربایجان دیگر به یک قدرت متوسط تبدیل شده است. اگر ما پیش‌تر به‌عنوان کشوری در حال توسعه، در جایگاه دریافت‌کننده کمک قرار داشتیم، اکنون به یک کشور اهداکننده تبدیل شده‌ایم. جمهوری آذربایجان تاکنون به بیش از ۱۴۰ کشور کمک‌های بین‌المللی ارائه کرده است. جمهوری آذربایجان از نظر سیاسی تقویت شده و یکی از بانفوذترین کشورهای منطقه به شمار می‌رود. رهبر جمهوری آذربایجان در سطح بین‌المللی به‌عنوان یکی از رهبران جهانی شناخته می‌شود. تقریباً در بحث و بررسی تمامی مسائل مهم چندجانبه، از جمهوری آذربایجان دعوت به عمل می‌آید. به نظر من، جدا از سهم و تأثیر رویدادهای بین‌المللی که جمهوری آذربایجان میزبان آن‌ها بوده است، این موضع عادلانه‌ای که جمهوری آذربایجان در قبال روندها و رویدادهای جهانی نشان داده، آن را به چنین کشور بانفوذی تبدیل کرده است. جمهوری آذربایجان در مسائل مختلف صرفاً از یک موضع یک‌جانبه عمل نمی‌کند و تنها منافع خود یا منافع دوستانش را در نظر نمی‌گیرد. جمهوری آذربایجان به‌عنوان کشوری اعتبار کسب کرده است که بر حقوق بین‌الملل، نظم بین‌المللی و ارزش‌هایی که تمام جهان آن‌ها را به اشتراک می‌گذارد، اولویت می‌دهد.