سیاست

روابط میان چین و جمهوری آذربایجان در سال‌های اخیر به‌طور پیوسته و پویا در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی و انسانی توسعه یافته و به مرحله شراکت استراتژیک همه‌جانبه ارتقا یافته است. سفرهای متقابل در سطح عالی، افزایش مستمر حجم تجارت، همکاری در حوزه حمل‌ونقل و لجستیک و پروژه‌های اجرا شده در چارچوب ابتکار «یک کمربند، یک مسیر» روابط دوجانبه را بیش از پیش تقویت کرده‌اند. علاوه بر این، تبادلات فرهنگی، آموزشی، گردشگری و بشردوستانه اعتماد و تفاهم متقابل میان مردم دو کشور را افزایش داده است. حمایت متقابل در مسائل بین‌المللی و منطقه‌ای، به‌ویژه اصل احترام به منافع ملی اساسی، نشان‌دهنده اعتمادپذیری و پایداری بلندمدت روابط چین و آذربایجان است.

خانم لو می، سفیر فوق‌العاده و تام‌الاختیار جمهوری خلق چین در جمهوری آذربایجان، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری آپا درباره روابط چین و آذربایجان و چشم‌اندازهای همکاری آینده صحبت کرده است.

سال ۲۰۲۵ سالی «پربار» در زمینه توسعه روابط چین و آذربایجان بوده است

– خانم سفیر، وضعیت کنونی گفت‌وگوی سیاسی و همکاری استراتژیک میان چین و آذربایجان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

– در تاریخ ۲۴ دسامبر ۲۰۲۵ در مراسم رونمایی کتاب جدید «آذربایجان و چین - وقایع‌نگاری رئیس‌جمهور (۲۰۰۳–۲۰۲۵)» که توسط پروفسور رفیق عباس‌اف، مدیر مؤسسه کنفوسیوس دانشگاه زبان‌های آذربایجان تألیف شده، شرکت کردم. این کتاب رویدادهای اصلی روابط چین و آذربایجان را از زمان آغاز به کار رئیس‌جمهور الهام علی‌اف به‌دقت مستندسازی کرده و در سرتاسر محتوای آن دوستی صمیمانه رئیس‌جمهور علی‌اف با چین منعکس شده است.

به لطف توجه و حمایت شخصی روسای جمهور، مرحوم حیدر علی‌اف و رئیس‌جمهور فعلی الهام علی‌اف، توسعه روابط با چین به یکی از اولویت‌های سیاست خارجی آذربایجان تبدیل شده و این مسیر تا امروز ادامه دارد. در سال ۱۹۹۴، رهبر ملی آذربایجان، حیدر علی‌اف، به چین سفر تاریخی انجام داد و در چارچوب این سفر با جیانگ زمین، رئیس جمهور جمهوری خلق چین، مذاکراتی داشت که پایه توسعه روابط چین و آذربایجان را بنا نهاد. ساختمان کنونی سفارت چین در آذربایجان نیز نماد مهمی از دوستی حیدر علی‌اف با چین است. در سال ۲۰۰۰، حیدر علی‌اف که رئیس‌جمهور آذربایجان بود و لی پن، رئیس وقت کمیته دائمی مجلس ملی خلق چین، به‌طور مشترک سنگ بنای این ساختمان سفارت را گذاشتند. می‌توان گفت که حیدر علی‌اف نه تنها بنیاد سفارت چین در آذربایجان را بنا نهاد، بلکه پایه محکمی برای روابط دوستانه و همکاری‌های متنوع میان چین و آذربایجان در حوزه‌های مختلف ایجاد کرد. به‌تازگی در جریان سفرم به جمهوری خودمختار نخجوان، از موزه حیدر علی‌اف بازدید کردم. مدیر موزه آلبوم یادبودی را به من نشان داد که به مناسبت دهمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک میان چین و آذربایجان توسط اداره ریاست جمهوری جمهوری آذربایجان منتشر شده است و این فرصت را فراهم کرد تا دوستی عمیق حیدر علی‌اف با چین و مردم چین را به‌خوبی احساس کنم.

پس از آغاز به کار در سال ۲۰۰۳، رئیس‌جمهور الهام علی‌اف، سیاست خارجی دوستانه مرحوم حیدر علی‌اف در قبال چین را ادامه داد و توسعه روابط با چین را به‌عنوان یک اولویت دیپلماتیک ارزیابی کرد. وی هشت بار به چین سفر کرده و بارها با هیئت‌های چینی در آذربایجان دیدار داشته است. به‌ویژه باید تأکید کرد که سال ۲۰۲۵ از نظر توسعه روابط چین و آذربایجان، سالی «ثمربخش» بوده و با تماس‌های دیپلماتیک بی‌سابقه و همکاری‌های متقابل در سطح عالی میان روسای دو کشور ماندگار شده است. رئیس‌جمهور الهام علی‌اف طی این سال دو بار به چین سفر کرده و روسای دو کشور بیانیه مشترکی درباره ایجاد روابط شراکت استراتژیک جامع امضا کرده‌اند که فصل جدیدی در توسعه روابط چین و آذربایجان گشوده است.قابل توجه است که در هر دو سفر رئیس‌جمهور الهام علی‌اف به چین، همسر و اعضای خانواده وی را همراهی کرده‌اند. دوستی آذربایجانی من به من گفت که انسان خانواده خود را تنها هنگام دیدار با دوستان صمیمی همراه می‌برد. این امر به‌روشنی نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور الهام علی‌اف چین را یک دوست قابل اعتماد می‌داند. رئیس‌جمهور چین، شی جین‌پینگ، در دیدار با رئیس‌جمهور الهام علی‌اف، او را دوست دیرینه مردم چین نامیده است.

تحت رهبری دیپلماسی رؤسای جمهور، در طول سال دیدارهای متقابل در تمامی سطوح و حوزه‌ها بین چین و آذربایجان به‌طور مکرر انجام شد و تعداد هیئت‌های متقابل به بالاترین حد تاریخی خود رسید. در سپتامبر سال ۲۰۲۵، سو هوی، معاون رئیس کمیته مشورتی سیاسی مردم سراسر چین، به آذربایجان سفر کرد و با نخست‌وزیر علی اسدوف و رئیس مجلس ملی آذربایجان، صاحبه غفاروا، دیدار و گفت‌وگو کرد و درباره اجرای توافق‌های حاصل شده توسط رؤسای جمهور، تعمیق اعتماد سیاسی متقابل و تقویت همکاری‌های عملی تبادل نظر گسترده‌ای انجام شد.شاهین مصطفی‌اف، معاون نخست‌وزیر، به عنوان هماهنگ‌کننده همکاری‌های تجاری و اقتصادی آذربایجان و چین، به طور فعال دستورالعمل‌های رئیس جمهور الهام علی‌اف را اجرا کرده و در سال ۲۰۲۵ دو بار به چین سفر نمود و به ارتقای همکاری‌های عملی با چین کمک کرد. دستگاه‌های دولتی، احزاب حاکم، مؤسسات و نهادهای محلی هر دو کشور به‌طور فعال هماهنگی کردند تا توافقات مهم حاصل شده توسط رؤسای جمهور را اجرا کرده و نتایج قابل توجهی به دست آورند.

در سال جدید، چین آماده است تا همراه با آذربایجان در حفظ دوستی سنتی میان دو کشور، اجرای قاطعانه توافقات مهم رؤسای جمهور، ترویج همکاری‌های مؤثر در حوزه‌های مختلف و توسعه بیشتر روابط دوجانبه همکاری کند.

حجم تجارت بین چین و آذربایجان همچنان به افزایش خود ادامه داد

– همکاری تجاری و اقتصادی چین و آذربایجان و پروژه‌های سرمایه‌گذاری چین در آذربایجان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

– در سایه ارتقای کیفیت و سطح روابط دوجانبه، همکاری تجاری و اقتصادی بین دو کشور روند رشد سریعی داشته است. حجم تجارت بین چین و آذربایجان همچنان به افزایش خود ادامه داد. در دوره ژانویه تا اکتبر سال ۲۰۲۵، حجم تجارت بین چین و آذربایجان به ۲٫۴۴ میلیارد دلار آمریکا رسید که نسبت به دوره مشابه سال قبل ۲۱٫۹ درصد افزایش نشان می‌دهد. انتظار می‌رود که شاخص نهایی سال رکورد تاریخی جدیدی را ثبت کند. این همچنین سومین سال متوالی خواهد بود که حجم تجارت دوجانبه رکوردشکنی می‌کند.

همکاری‌های سرمایه‌گذاری، اقتصادی و فناوری میان دو کشور بیش از پیش تعمیق می‌یابد. شرکت‌های چینی به‌طور فعال پروژه‌هایی را در آذربایجان در حوزه‌هایی مانند تولید مصالح ساختمانی، خرده‌فروشی، صنعت خودروسازی و نیروگاه‌های فتوولتائیک اجرا می‌کنند. نخستین محموله شامل ۵۰ دستگاه اتوبوس برقی که در کارخانه BYD در آذربایجان تولید شده بود، با موفقیت تحویل داده شد. سال گذشته نیز ۳۰۰ دستگاه اتوبوس برقی تولیدشده در همین کارخانه در باکو، نخجوان و قره‌باغ به بهره‌برداری رسید و امکان استفاده از حمل‌ونقل پاک و دوستدار محیط زیست را برای شهروندان آذربایجان فراهم کرد.

همکاری دو کشور در بخش انرژی‌های نو نیز همچنان پربار باقی مانده است. چندین شرکت چینی اسناد همکاری با آذربایجان را برای اجرای پنج پروژه در حوزه انرژی‌های نو، از جمله نیروگاه‌های فتوولتائیک و انرژی بادی، امضا کرده‌اند. مجموع ظرفیت نصب‌شده این پروژه‌ها ۱۵۷۰ مگاوات خواهد شد. پس از بهره‌برداری کامل، این پروژه‌ها ظرفیت تولید برق آذربایجان از منابع انرژی تجدیدپذیر را دو برابر خواهند کرد. نخستین پروژه بزرگ ‌مقیاس انرژی بادی آذربایجان ـ نیروگاه بادی با ظرفیت ۲۴۰ مگاوات که توسط یک شرکت چینی اجرا شده است ـ هم‌اکنون به بهره‌برداری رسیده است. همچنین شرکت‌های چینی قصد دارند پروژه تولید پنل‌های خورشیدی با ظرفیت ۳ گیگاوات را با سرمایه‌گذاری خصوصی در منطقه آزاد اقتصادی اَلات احداث کنند که این امر فرصت‌های گسترده‌ای را برای توسعه صنایع پیشرفته فرآوری در آذربایجان فراهم خواهد ساخت.

همکاری میان چین و آذربایجان نه‌تنها متقابلاً سودمند است، بلکه منافع واقعی و ملموسی برای مردم هر دو کشور به همراه دارد. در چارچوب اجرای یادداشت تفاهم امضاشده با مشارکت رؤسای جمهور دو کشور درباره تقویت همکاری در حوزه پاکسازی بشردوستانه مین، چین کمک مالی در اختیار آژانس مین‌زدایی جمهوری آذربایجان قرار داده است. این کمک با افزایش ظرفیت مین‌زدایی در مناطق آزادشده و حمایت از عملیات بازسازی، به تأمین امنیت جانی ساکنان محلی کمک کرده است. چین همچنین از طریق بنیاد حیدر علی‌اف، با اهدای تجهیزات الکترونیکی ساخت چین به دو خانه کودک در منطقه خزر شهر باکو، «کلاس‌های دیجیتال دوستی چین–آذربایجان» را ایجاد کرده است. این پروژه به جوانان آذربایجانی دارای امکانات محدود کمک کرده تا بهتر با عصر دیجیتال سازگار شوند. در نوامبر سال گذشته، من در مراسم تحویل تجهیزات آموزش از راه دور که با تأمین مالی چین در جمهوری خودمختار نخجوان برگزار شد نیز شرکت کردم. در چارچوب این پروژه، چین ۲۱۶ مدرسه در نخجوان را به تجهیزات آموزش از راه دور مجهز کرد و بدین ترتیب شرایط آموزشی دانش‌آموزان محلی بهبود یافت.

در مقابل، طرف آذربایجانی نیز با توجه به اهمیت آموزش در مناطق کوهستانی و دورافتاده چین، برای ساخت یک زمین بازی در مدرسه ابتدایی شماره دو در شهرستان مالیپو استان یون‌نان بودجه اختصاص داده است. طرف چینی این اقدام را فراموش نمی‌کند. این پروژه‌ها که با هدف بهبود شرایط زندگی اجرا شده‌اند، نمونه‌های صمیمی و تأثیرگذار از دوستی چین و آذربایجان به شمار می‌روند و ثمرات این همکاری‌ها با ایجاد منافع واقعی برای شهروندان عادی دو کشور، به‌ویژه نسل جوان، زمینه‌ای پایدارتر برای تقویت افکار عمومی نسبت به دوستی چین و آذربایجان فراهم کرده است.

آذربایجان یکی از اولین کشورهایی بود که به طرح «یک کمربند، یک جاده» واکنش نشان داد و به آن پیوست

– مایلم به نقش آذربایجان در ابتکار «یک کمربند، یک راه» چین و تأثیرات مورد انتظار آن اشاره کنم...

– آذربایجان یکی از نخستین کشورهایی بوده است که به ابتکار «یک کمربند، یک راه» واکنش نشان داده و به آن پیوسته است. در سال‌های اخیر، تحت رهبری راهبردی رؤسای جمهور دو کشور، همکاری میان چین و آذربایجان در زمینه اجرای مشترک ابتکار «یک کمربند، یک راه» به پیشرفت‌های مهمی دست یافته است. در چارچوب این ابتکار، تعاملات سیاسی میان طرفین بیش از پیش تقویت شده، پیوستگی زیرساختی به‌طور مستمر تعمیق یافته، تسهیل رویه‌های تجاری بهبود پیدا کرده، ادغام مالی بهینه‌سازی شده و تفاهم متقابل میان ملت‌ها به‌تدریج تقویت شده است. مجموعه این عوامل روابط دوجانبه را به سطحی جدید ارتقا داده است.

کریدور میانی با ابتکار «یک کمربند، یک راه» از هم‌راستایی بالایی برخوردار است و از نظر تقویت پیوندهای منطقه‌ای، ترویج توسعه اقتصادی منطقه‌ای و همچنین تضمین ثبات زنجیره‌های جهانی تولید و تأمین، اهمیت بسیاری دارد. در حال حاضر، همکاری در حوزه اتصال‌پذیری به یک جهت‌گیری مهم و نقطه رشد جدید در همکاری‌های عمل‌گرایانه چین و آذربایجان تبدیل می‌شود.در ژانویه تا نوامبر ۲۰۲۵، ۳۵۱ قطار باری ترانس‌خزر از چین به آذربایجان ارسال شد که این رقم در مقایسه با سال قبل، ۳۴ درصد افزایش را نشان می‌دهد. در سال ۲۰۲۵، نخستین قطارهای باری ترانس‌خزر که از شهرهای جینهوا و ایوو در استان جه‌جیانگ و همچنین از پکن و شنژن حرکت کردند، به بهره‌برداری رسیدند. کالاهای حمل‌شده از چین با تبدیل شدن به منبع اصلی بار برای کریدور میانی، ظرفیت توسعه آن را به‌طور قابل توجهی افزایش دادند. قطارهای چینی در امتداد کریدور میانی به منظره‌ای چشمگیر تبدیل شده‌اند.چین در چارچوب ابتکار «یک کمربند، یک راه» به همکاری سطح‌بالا با آذربایجان ادامه خواهد داد و آمادگی دارد با بهره‌گیری از مزیت‌های خود در حوزه منابع باری، فناوری و سرمایه، تلاش‌های آذربایجان را در مسیر تبدیل شدن به یک قطب منطقه‌ای حمل‌ونقل مورد حمایت قرار دهد.

علاقه به یادگیری زبان چینی و خود چین در آذربایجان همچنان رو به افزایش است

آیا انتظار می‌رود نوآوری‌هایی بین چین و آذربایجان در زمینه‌های فرهنگی، آموزشی و بشردوستانه رخ دهد؟–

–کلید روابط خوب بین دولت‌ها در نزدیکی ملت‌ها به یکدیگر و کلید نزدیکی بین مردم در درک متقابل نهفته است. در طول سال گذشته، تبادلات میان چین و آذربایجان در حوزه‌های فرهنگ، آموزش، گردشگری و دیگر زمینه‌ها فعال و پربار بوده است. در آوریل سال گذشته، در جریان سفر رئیس‌جمهور الهام علی‌اف به چین، سران دو کشور شاهد امضای «توافق‌نامه میان دولت جمهوری خلق چین و دولت جمهوری آذربایجان درباره لغو متقابل روادید برای دارندگان گذرنامه‌های عادی» بودند. به‌واسطه اجرای رژیم بدون روادید، شمار سفرهای متقابل گردشگران دو کشور همچنان در حال افزایش است. در ژانویه تا اکتبر سال ۲۰۲۵، شمار گردشگران چینی که به آذربایجان سفر کرده‌اند از ۵۷ هزار نفر فراتر رفت که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل، حدود ۵۰ درصد افزایش را نشان می‌دهد و شرایط مساعدی را برای تقویت درک متقابل میان ملت‌های دو کشور فراهم می‌کند.

علاقه به یادگیری زبان چینی و خود چین در آذربایجان همچنان رو به افزایش است. در حال حاضر بیش از ۸ هزار نفر در آذربایجان برای یادگیری زبان چینی ثبت‌نام کرده‌اند و شمار فزاینده‌ای از دانشگاه‌های آذربایجان دوره‌های آموزش زبان چینی ارائه می‌دهند. دانشگاه‌ها، اندیشکده‌ها، رسانه‌های جمعی و گروه‌های هنری دو کشور به‌طور فعال در سفرها و تبادلات متقابل مشارکت دارند، همکاری‌های منطقه‌ای روزبه‌روز تقویت می‌شود و همچنین بسترهای ارتباطی میان مردم از همه اقشار جامعه در هر دو کشور گسترش می‌یابد.

چین از حمایت قاطع آذربایجان در مسائل مربوط به تایوان، سین‌کیانگ و حقوق بشر در چین قدردانی می‌کند

در مورد همکاری چین و آذربایجان در سازمان‌های بین‌المللی چه می‌توانید بگویید؟–

– در جریان دیدار رؤسای جمهور در آوریل ۲۰۲۵، رئیس‌جمهور شی جین‌پینگ تأکید کرد که حمایت قاطع متقابل از یکدیگر در مسائل مربوط به منافع اساسی، نه‌تنها یک سنت خوب برای چین و آذربایجان است، بلکه عنصر ضروری شراکت راهبردی به شمار می‌رود.

در سال‌های اخیر، چین و آذربایجان در چارچوب سازمان‌های بین‌المللی همچون سازمان همکاری شانگهای و سازمان ملل متحد همکاری نزدیک و حمایت قاطع متقابل را به نمایش گذاشته‌اند. چین از حمایت قاطع آذربایجان در مسائل مربوط به تایوان، سین‌کیانگ و موضوعات حقوق بشری در چین قدردانی می‌کند. چین به‌عنوان عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، همچنان مانند گذشته از حفظ حاکمیت ملی، استقلال و تمامیت ارضی آذربایجان و نیز تداوم مسیر توسعه متناسب با شرایط ملی این کشور حمایت خواهد کرد.

در چارچوب بیست‌ونهمین کنفرانس طرف‌های کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی (COP29) که در نوامبر ۲۰۲۴ به میزبانی آذربایجان برگزار شد، هیئت‌های چین و آذربایجان همکاری و تعامل نزدیکی داشتند و به‌طور مشترک روند شکل‌دهی به هدف تأمین مالی اقلیمی برای دوره پس از سال ۲۰۲۵ را پیش بردند و به «جهش تاریخی باکو» دست یافتند. چین از عضویت آذربایجان در سازمان همکاری شانگهای حمایت می‌کند، از فعالیت‌های آذربایجان در چارچوب ریاست بر کنفرانس تعامل و اعتمادسازی در آسیا پشتیبانی می‌نماید و مشارکت فعال آذربایجان در امور بین‌المللی را مورد استقبال قرار می‌دهد؛ چین آماده است همکاری چندجانبه با آذربایجان را بیش از پیش تقویت کند، از منافع مشترک کشورهای جنوب جهانی حمایت نماید و در راستای ایجاد جامعه‌ای با سرنوشت مشترک برای بشریت سهم خود را ایفا کند.

چین به تحقق این اهداف اطمینان دارد و توان دستیابی به آن‌ها را داراست

– سال گذشته در پکن، چهارمین پلنوم کمیته مرکزی بیستمین کنگره حزب کمونیست چین برگزار شد. نتایج اصلی این نشست چه بود؟

– چهارمین پلنوم کمیته مرکزی بیستمین کنگره حزب کمونیست چین در اکتبر سال ۲۰۲۵ در پکن برگزار شد. این رویداد یکی از مهم‌ترین وقایع سیاسی چین در آن سال بود و توجه گسترده جامعه بین‌المللی را به خود جلب کرد. مهم‌ترین دستاورد این پلنوم، بررسی و تصویب پیشنهادهای کمیته مرکزی حزب کمونیست چین درباره تدوین پانزدهمین برنامه پنج‌ساله توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور بود. این سند، چارچوب کلی و برنامه راهبردی توسعه اقتصادی و اجتماعی چین را برای پنج سال آینده و حتی افق‌های بلندمدت‌تر مشخص می‌کند.

به‌واسطه اجرای موفق برنامه‌های پنج‌ساله، تولید ناخالص داخلی چین در فاصله سال‌های ۱۹۵۲ تا ۲۰۲۴ به‌طور میانگین سالانه ۷٫۹ درصد رشد داشته است. چین نه‌تنها به دومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شده، بلکه به بزرگ‌ترین کشور تولیدکننده و بزرگ‌ترین بازیگر تجارت کالایی جهان نیز بدل شده و به‌طور پایدار حدود ۳۰ درصد از رشد اقتصادی جهانی را تأمین کرده است. چین به طور مداوم در حال دستیابی به پیشرفت‌های نوآورانه در زمینه‌های هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال و توسعه «سبز» است که انگیزه‌ای مداوم برای نوآوری جهانی فراهم می‌کند.

در این پیشنهادها، اهداف اصلی توسعه اقتصادی و اجتماعی چین برای پنج سال آینده تعیین شده است؛ از جمله دستیابی به نتایج ملموس در توسعه باکیفیت، افزایش چشمگیر سطح استقلال و خودکفایی علمی و فناورانه، تحقق پیشرفت‌های جدید در تعمیق همه‌جانبه اصلاحات، ارتقای سطح فرهنگی جامعه، بهبود پایدار کیفیت زندگی مردم، ایجاد تحولات مهم جدید در مسیر ساخت «چین زیبا» و تقویت تضمین‌های امنیت ملی.

بر این اساس، تا سال ۲۰۳۵ مرحله دیگری از تلاش‌های فشرده پنج‌ساله برای افزایش قابل‌توجه قدرت اقتصادی، علمی‌ـ‌فناورانه، دفاعی و توان جامع ملی چین، همچنین گسترش نفوذ بین‌المللی آن، باید طی شود. تولید ناخالص داخلی سرانه باید به سطح کشورهای با درآمد متوسطِ توسعه‌یافته برسد، زندگی مردم شادتر و مرفه‌تر شود و به‌طور کلی مدرن‌سازی سوسیالیستی محقق گردد. چین به این اهداف اطمینان دارد و قادر به دستیابی به آنهاست.

در شرایطی که اقتصاد جهانی با روندی ضعیف از بهبود، درگیری‌های ژئوپلیتیکی مکرر و افزایش عدم قطعیت مواجه است، این پیشنهادها به‌روشنی نیروی محرکه قدرتمند توسعه چین را در برابر جهان به نمایش می‌گذارد و پیام روشنی به جامعه بین‌المللی ارسال می‌کند مبنی بر اینکه چین خواهان به‌اشتراک‌گذاری فرصت‌ها و دستیابی به توسعه مشترک است. چین از طریق تعمیق همه‌جانبه اصلاحات، گسترش مستمر سیاست درهای باز و افزایش درآمدهای مردم، بی‌تردید فرصت‌های بیشتری را برای جهان فراهم خواهد کرد.

چین و جمهوری آذربایجان در مسیر توسعه و نوسازی، شرکای یکدیگر هستند. مفاهیم و اهداف منعکس‌شده در این پیشنهادها تا حد زیادی با «راهبرد توسعه اجتماعی–اقتصادی جمهوری آذربایجان برای سال‌های ۲۰۲۷–۲۰۳۰» همخوانی دارد. بر این باورم که «برنامه پنج‌ساله پانزدهم» چین می‌تواند برای روند نوسازی آذربایجان نیز ایده‌هایی ارائه دهد و نقش راهنما در گسترش همکاری‌های عملی چین و آذربایجان در حوزه‌های مختلف ایفا کند.

در جهان تنها یک چین وجود دارد و تایوان از دیرباز بخش جدایی‌ناپذیر چین بوده است

– وضعیت کنونی مسئله تایوان چگونه است؟

– در جهان تنها یک چین وجود دارد و تایوان از دیرباز بخش جدایی‌ناپذیر چین بوده است. این امر هم از منظر تاریخی و هم از نظر حقوقی کاملاً روشن است. قطعنامه شماره ۲۷۵۸ مجمع عمومی سازمان ملل متحد که در سال ۱۹۷۱ تصویب شد، به‌صراحت تأیید می‌کند که در جهان تنها یک چین وجود دارد، تایوان بخش جدایی‌ناپذیر خاک چین است و دولت جمهوری خلق چین تنها دولت قانونی نماینده کل چین به شمار می‌رود. این قطعنامه نقش مهمی در تبدیل اصل «چین واحد» به یکی از اصول بنیادین روابط بین‌الملل و اجماع عمومی جامعه جهانی ایفا کرده است.

در ماه‌های اخیر، اعلام فروش گسترده تسلیحات از سوی ایالات متحده به تایوان، اصل «چین واحد» و سه بیانیه مشترک امضاشده میان چین و آمریکا را به‌شدت نقض کرده، به حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی چین آسیب می‌زند، صلح و ثبات تنگه تایوان را تهدید می‌کند و پیام‌های نادرستی به نیروهای جدایی‌طلب ارسال می‌کند. در واکنش به این اقدامات، چین تصمیم گرفته است مطابق با مفاد «قانون جمهوری خلق چین درباره مقابله با تحریم‌های خارجی» اقدامات متقابل اتخاذ کند.

طرف چینی تأکید می‌کند که مسئله تایوان سنگ‌بنای منافع اساسی چین است. عزم چین برای دفاع از حاکمیت ملی، امنیت و تمامیت ارضی خود تزلزل‌ناپذیر است. هرگونه تحریک که در مسئله تایوان از «خط قرمز» عبور کند، با پاسخی قاطع مواجه خواهد شد و هر تلاشی برای جلوگیری از اتحاد چین محکوم به شکست است. چین همچنان تمامی اقدامات لازم را برای دفاع قاطع از حاکمیت ملی، امنیت و تمامیت ارضی خود به عمل خواهد آورد.

بلافاصله پس از اعلام فروش گسترده تسلیحات ایالات متحده به تایوان، وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان با صدور بیانیه‌ای رسمی حمایت قاطع و بی‌تزلزل خود از «اصل چین واحد» و همچنین عدم شناسایی «استقلال تایوان» را تأیید کرد. جمهوری آذربایجان از نخستین کشورهایی بود که موضع خود را به‌طور شفاف در این زمینه اعلام نمود. طرف چینی ثبات و بی‌طرفی مواضع جمهوری آذربایجان در مسئله تایوان را بسیار ارزیابی می‌کند.

همان‌گونه که رئیس‌جمهور شی جین‌پینگ تأکید کرده است، حمایت قاطع متقابل در مسائل مربوط به منافع اساسی یکدیگر نه تنها سنتی خوب در روابط چین و جمهوری آذربایجان است، بلکه عنصر ضروری مشارکت راهبردی نیز به‌شمار می‌رود. رئیس‌جمهور الهام علی‌اف در جریان دو دیدار خود با رئیس‌جمهور شی جین‌پینگ در سال ۲۰۲۵ بار دیگر وفاداری جمهوری آذربایجان به «اصل چین واحد» را تأیید کرد.

طرف آذربایجانی به‌طور مداوم اعلام می‌کند که تایوان بخشی جدایی‌ناپذیر از خاک چین است و تمامی تلاش‌های دولت چین برای تحقق وحدت ملی را حمایت می‌کند. در بیانیه مشترک درباره ایجاد مشارکت راهبردی جامع میان چین و جمهوری آذربایجان نیز آمده است: «در جهان تنها یک چین وجود دارد، تایوان بخشی جدایی‌ناپذیر از چین است، دولت جمهوری خلق چین تنها دولت قانونی نماینده کل چین است، هرگونه شکل «استقلال تایوان» به‌طور قاطع رد می‌شود و حمایت از تحقق وحدت کشور توسط دولت چین صورت می‌گیرد».

طرف چینی بر اساس این توافق‌های مهم حاصل از دیدار رؤسای دو کشور، آماده است تا حمایت قاطع متقابل خود را در دفاع از حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی ادامه دهد و عدالت و برابری بین‌المللی را به‌طور مشترک حفظ کند.