مصاحبه قاسم محی الدین، سفیر پاکستان، به آپا
قفقاز جنوبی همیشه پلی بوده است که شرق و غرب و همچنین شمال و جنوب را به هم متصل میکند
واقعیتهای ژئوپلیتیکی جدیدی در قفقاز جنوبی در حال شکلگیری است. چه رایزنیهایی بین باکو و اسلام آباد در مورد امنیت منطقهای در حال انجام است؟
قفقاز جنوبی همیشه پلی بوده است که شرق و غرب و همچنین شمال و جنوب را به هم متصل میکند. پاکستان نقش مهم آذربایجان در ترویج صلح، ثبات، ارتباطات و توسعه اقتصادی در این منطقه حیاتی را بسیار ارزیابی میکند. روابط میان پاکستان و آذربایجان بر پایه احترام متقابل، محبت و اعتماد شکل گرفته است. ما در تمامی مسائل مورد علاقه مشترک، هم در سطح دوجانبه و هم چندجانبه، با یکدیگر همکاری میکنیم.
میان کشورهای ما مکانیسمهای همکاری نهادی وجود دارد. مقامات ما از دیدگاه راهبردی رهبرانمان که متعهد به تقویت بیشتر پیوندهای برادری مستحکم میان کشورهایمان هستند، نیرو میگیرند. بر اساس این چارچوب، کارشناسان ما به طور مستمر فرصتهای مختلف، از جمله افزایش تجارت و سرمایهگذاری دوجانبه، همکاری در حوزه انرژی و دفاع، توسعه گردشگری و روابط انسانی را بررسی میکنند.

پاکستان با ارمنستان روابط دیپلماتیک برقرار کرده است
روند عادیسازی روابط پاکستان–ارمنستان در چه مرحلهای است؟ آیا پیشرفت مشخصی در زمینه افتتاح سفارتخانهها، سفرهای سطح بالا یا ایجاد مکانیزمهای همکاری نهادی وجود دارد؟
پاکستان همیشه در این موضوع مهم در کنار آذربایجان بوده و از روز اول روابط دیپلماتیک با ارمنستان برقرار نکرده است. این مسئله به دلیل همبستگی صمیمی و استوار ما با آذربایجان در مواجهه با اشغال قرهباغ بوده است. هنگامی که قرهباغ آزاد شد، در پاکستان همه این موفقیت را همراه با برادران و خواهران آذربایجانی خود جشن گرفتند. ما همچنین با رضایت مشاهده میکنیم که روند توسعه وسیع و بیسابقهای در منطقه قرهباغ در حال اجرا است. این واقعاً تجلی رهبری خردمندانه جناب آقای رئیسجمهور الهام علیاف و استقامت شجاعانه مردم آذربایجان است.
پاکستان از توافق تاریخی حاصل شده بین آذربایجان و ارمنستان در واشنگتن در ماه اوت گذشته، بسیار قدردانی میکند. جناب رئیسجمهور و نخستوزیر محترم بلافاصله پس از اجلاس واشنگتن این پیشرفت مثبت را مورد بحث قرار دادند. پاکستان پس از دستیابی به این توافق تاریخی میان آذربایجان و ارمنستان، روابط دیپلماتیک با ارمنستان برقرار کرده است. این پیشرفت مثبت بدون شک نه تنها صلح پایدار بلکه رشد اقتصادی و رفاه بیسابقهای را به همراه خواهد داشت و همچنین ارتباطات در این منطقه و فراتر از آن را تقویت خواهد کرد.

هند موضع تهاجمی خود را حفظ کرده و به صدور بیانیههای تهدیدآمیز ادامه میدهد
تنشها در روابط پاکستان و هند ادامه دارد. اسلامآباد رسمی چگونه ریسکهای موجود در تشدید اوضاع را ارزیابی میکند؟
پاکستان به صلح پایدار، احترام متقابل، برابری حاکمیتی و اصول همزیستی مسالمتآمیز با همه همسایگان خود در جنوب آسیا پایبند است. در ماه مه ۲۰۲۵، هند به طور غیرموجه به پاکستان حمله کرد. پاکستان این حمله را محکوم کرد و جناب نخستوزیر پیشنهاد انجام یک تحقیق بیطرف، شفاف و مستقل در خصوص این حادثه را ارائه داد.
هند نه به پاکستان و نه به درخواستهای جامعه بینالمللی پاسخ مثبت داد. حتی احزاب مخالف هند و عموم مردم روایت نادرست رژیم مودی را زیر سوال بردهاند. بین ۷ تا ۱۰ مه ۲۰۲۵، هند به اهداف غیرنظامی و نظامی در خاک پاکستان حمله کرد و بدین ترتیب حاکمیت ما و منشور سازمان ملل را نقض نمود. در پاسخ به این اقدام غیرقانونی و بیمسئولیت هند، پاکستان بر اساس منشور سازمان ملل از حق دفاع مشروع خود استفاده کرد و با عملیات «Bunyan-um-Marsoos» پاسخی متناسب و فقط نظامی ارائه داد و توجه ویژهای به عدم تلفات غیرنظامیان داشت. نیروهای مسلح پاکستان جنگندهها، پهپادها و سایر تجهیزات نظامی هند را با موفقیت خنثی کردند. حتی رهبران نظامی هند نیز این واقعیت را تصدیق کردهاند.
با این حال، با وجود آتشبس حاصلشده در تاریخ ۱۰ مه ۲۰۲۵، هند موضع تهاجمی خود را حفظ کرده و به صدور بیانیههای تهدیدآمیز ادامه میدهد. ریتوریک شوونیستی و هیستری جنگطلبانه هند باید برای جامعه بینالمللی موجب نگرانی جدی شود. نمونه آشکار دشمنی هند تصمیم خطرناک رژیم مودی برای تعلیق یکجانبه و غیرقانونی پیمان آبهای هندی از آوریل ۲۰۲۵ است.
مسئله کشمیر یکی از طولانیترین مسائل بینالمللی حلنشده در جهان است و از سال ۱۹۴۸ در دستور کار شورای امنیت سازمان ملل قرار دارد. رژیم مودی در سال ۲۰۱۹ با نقض منشور سازمان ملل و قطعنامههای شورای امنیت، اقداماتی برای تغییر وضعیت جمعیتی و سیاسی منطقه انجام داد. گزارشهای مستقل و معتبر بینالمللی نگرانیهایی جدی درباره نقض حقوق بشر در جامو و کشمیر تحت اشغال غیرقانونی هند و همچنین آزار و اذیت اقلیتهای دینی توسط رژیم مودی ابراز کردهاند.
پاکستان آماده است تا برای حل تمامی مسائل باز با گفتگوی همهجانبه همکاری کند، اما هیچ تردیدی نباید در حفاظت قاطع از حاکمیت و تمامیت ارضی ما وجود داشته باشد. به نفع منطقه و گستره وسیعتر، امیدوارم حکومت کنونی در هند موضعی سالمتر اتخاذ کند.

فرمت سهجانبه میان پاکستان، آذربایجان و ترکیه فعال باقی مانده است
همکاری سهجانبه آذربایجان–ترکیه–پاکستان در سالهای اخیر به عنوان یک فرمت راهبردی شکل گرفته است. آیا در آینده نزدیک برنامهای برای برگزاری مجدد نشست سهجانبه وجود دارد؟
فرمت سهجانبه میان پاکستان، آذربایجان و ترکیه همچنان فعال باقی مانده است. یادآوری میکنم که در ماه مه سال گذشته، رهبران آذربایجان، پاکستان و ترکیه در شهر لاچین دیدار کردند، علاوه بر این، رهبران سه کشور در ماه ژوئیه سال گذشته در شهر خانکندی در چارچوب هفدهمین نشست ECO ملاقات داشتند و همچنین در ماه نوامبر گذشته، نخستوزیر پاکستان و فرمانده کل نیروهای مسلح این کشور در باکو در رژه نظامی به مناسبت پنجمین سالگرد روز پیروزی شرکت کردند. بنابراین، در چارچوب فرمت سهجانبه، ارتباطات متقابل هم در سطح رهبران و هم در سطح وزرای امور خارجه به طور منظم ادامه دارد. این تماسها هماهنگی و گفتوگوی مستمر در زمینه مسائل مورد علاقه مشترک را تضمین میکند. امنیت منطقهای، تقویت اتصالپذیری، ترویج تجارت و سرمایهگذاری و دیگر حوزهها به عنوان موضوعات اصلی در نشستهای منظم رهبران این سه کشور برادر مورد بحث قرار میگیرند.

اسلامآباد نیز درباره ایران عمیقاً نگران است؛ منطقه توان تحمل درگیریهای بیشتر را ندارد
پاکستان وضعیت کنونی را در سایه تحولات اخیر پیرامون ایران، افزایش تنشها در خاورمیانه و فشارهای بینالمللی چگونه ارزیابی میکند؟
پاکستان همسایه ایران است. ما بیش از ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک داریم و روابط تاریخی و برادرانهای بر پایه پیوندهای دینی و فرهنگی میان دو کشور برقرار است. اسلامآباد نیز مانند دیگر شرکای منطقهای نگرانی عمیقی دارد. هرگونه درگیری ذاتاً خطرناک است. پیامدهای درگیریهای رخداده در افغانستان هنوز به طور کامل برطرف نشده و این کشور بار دیگر به مرکزی برای تروریستهایی که از خارج تأمین مالی میشوند تبدیل شده است.
شواهدی درباره تأمین مالی و آموزش تروریستها توسط دولت هند وجود دارد. این عناصر مورد حمایت هند نه تنها برای امنیت پاکستان، بلکه برای همه کشورهای همسایه تهدید به شمار میروند و خطر جدی صدور ترور به خارج از منطقه را ایجاد میکنند. از این رو، منطقه ما توان تحمل بیثباتی و درگیریهای بیشتر را ندارد. پاکستان، همانند شرکای منطقهای و بینالمللی خود، برای ترجیح دادن دیپلماسی بر درگیری نظامی تلاشهای دیپلماتیک ممکن را انجام میدهد و از آن حمایت میکند. ما همچنین با رضایت از ادامه مذاکرات بین طرفین یاد میکنیم و صمیمانه امیدواریم که یک راه حل دیپلماتیک پیدا شود.
