سیاست

مصاحبه رادمـیلا شکرینسکا، معاون دبیرکل ناتو، با خبرگزاری آپا

صادرات گاز آذربایجان استقلال انرژی شماری از اعضای ناتو را تقویت کرده است

- خانم شکرینسکا، آذربایجان سال‌هاست شریک ناتو بوده و در مأموریت‌های حافظ صلح مشارکت داشته است. آیا گسترش شراکت آذربایجان با ناتو، از جمله موضوع عضویت احتمالی، در دستور بحث قرار دارد؟

- آذربایجان یک شریک طولانی‌مدت ناتو است. بیش از سه دهه است که ما در حوزه‌های دارای منافع متقابل گفت‌وگوی سیاسی و همکاری عملی داریم. آذربایجان در چارچوب «برنامه همکاری برای صلح» و از طریق «فرآیند برنامه‌ریزی و تحلیل» به افزایش سطح هم‌افزایی و قابلیت همکاری با نیروهای ناتو ادامه می‌دهد.

آذربایجان همچنین در حوزه آموزش نظامی همکاری نزدیکی با ناتو دارد. این همکاری در چارچوب برنامه ناتو برای «گسترش آموزش دفاعی» (DEEP) و همچنین از طریق دوره‌هایی که توسط مراکز آموزشی و آموزشی-تربیتی تحت مدیریت ناتو برگزار می‌شوند، ادامه دارد.

ما همچنین از حمایت آذربایجان از استقلال انرژی اروپا، از جمله تأمین سوخت برای اوکراین، قدردانی می‌کنیم. صادرات گاز کشور شما استقلال انرژی شماری از اعضای ناتو را تقویت کرده است، به‌ویژه پس از حمله گسترده روسیه به اوکراین.

ما از آذربایجان بابت مشارکت در مأموریت‌های ما در افغانستان تشکر می‌کنیم. نیروهای آذربایجان در سال ۲۰۲۱ جزو آخرین نیروهایی بودند که کابل را ترک کردند. این موضوع نشان‌دهنده سطح بالای تعهد کشور شماست. شراکت ما با آذربایجان مستحکم و قابل اعتماد است. ما آماده‌ایم گفت‌وگو و همکاری را بیش از پیش تقویت کنیم.

در خصوص عضویت در ناتو، هیچ‌گونه بحثی در جریان نیست. در نهایت، تعیین سطح هرگونه جاه‌طلبی در روابط با ناتو، حق حاکمیتی دولت آذربایجان یا هر شریک اروپایی دیگر است.

ما آماده‌ایم از اصلاحات امنیتی و دفاعی آذربایجان حمایت کنیم

-در جریان سفر خود به آذربایجان، با وزیر خارجه و سایر مقامات در مورد همکاری دوجانبه گفتگو کردید. آیا برنامه‌های جدید و مشخصی برای همکاری در حوزه‌های مختلف بین آذربایجان و ناتو وجود دارد؟

- من تازه از باکو برگشته‌ام و در آنجا با وزیر خارجه، جیحون بایرام اف، گفت‌وگوهای مفیدی داشتم و با صاحبه غفاروا، رئیس مجلس ملی، و الچین امیربی اف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور آذربایجان، دیدار کردم. همکاری ما ماهیتی متقابل و سودمند دارد و موضوعی است که طرفین در مورد آن توافق کرده‌اند. ما آماده‌ایم گفت‌وگوی سیاسی و همکاری با آذربایجان را بیش از پیش تقویت کرده و از اصلاحات امنیتی و دفاعی این کشور حمایت کنیم.

ما بی‌صبرانه منتظر تصویب نخستین برنامه شراکت فردی تنظیم‌شده (Individually Tailored Partnership Program/ITPP) هستیم. ITPP برنامه‌ای چندساله است و آذربایجان را به فعالیت‌های مختلف شراکتی، از جمله مدرنیزاسیون آموزش دفاعی، خنثی‌سازی مین‌ها، امنیت انسانی، مقابله با تهدیدات اطلاعاتی و دفاع سایبری دسترسی خواهد داد. این برنامه همچنین امکان افزایش حمایت از مأموریت‌ها و عملیات‌های ناتو را فراهم می‌کند.

علاوه بر این، مایلم اشاره کنم که ناتو نماینده ویژه‌ای برای قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی تعیین کرده است. این نماینده به زودی فعالیت خود را آغاز خواهد کرد. این اقدام نمونه‌ای دیگر از ارزش قائل شدن ما برای شراکت آذربایجان و به طور کلی شراکت‌های ما در قفقاز جنوبی است.

فضا بین باکو و ایروان به طور قابل توجهی بهبود یافته است

- روند عادی‌سازی روابط بین آذربایجان و ارمنستان برای ثبات منطقه‌ای اهمیت زیادی دارد. در این زمینه، ابتکاراتی مانند تریپ برای گفت‌وگو و همکاری منطقه‌ای ایجاد شده‌اند. ناتو پتانسیل این پلتفرم‌ها را برای تقویت اعتماد بین طرفین و شکل‌گیری صلح پایدار چگونه ارزیابی می‌کند؟

- ما از بیانیه امضا شده بین آذربایجان و ارمنستان در واشنگتن در ماه اوت گذشته و امضای پیمان صلح توسط وزرای امور خارجه استقبال می‌کنیم. فضای بین باکو و ایروان به طور قابل توجهی بهبود یافته که این موضوع قابل تقدیر است. در جریان سفرم به باکو، اطلاعاتی در مورد اقدامات مثبت اقتصادی و همچنین برنامه‌های توسعه مسیرهای حمل‌ونقل و خطوط ارتباطی بین آذربایجان و ارمنستان به من ارائه شد. حفظ این پویایی و اجرای دستورکار صلح بدون تأخیر اهمیت دارد، چرا که این امر به امضای قرارداد صلح بین آذربایجان و ارمنستان منجر می‌شود. قرارداد صلح برای دستیابی به صلح پایدار در منطقه حیاتی است و در نهایت به امنیت وسیع‌تر ارو-آتلانتیک کمک خواهد کرد.

- در سال‌های اخیر اختلاف دیدگاه‌ها و تفاوت‌های نظر آشکاری در داخل ناتو مشاهده می‌شود. این تفاوت‌ها چگونه بر مکانیسم‌های تصمیم‌گیری استراتژیک اتحاد تأثیر می‌گذارد؟ ناتو چگونه تلاش می‌کند از تقسیم عمیق‌تر جلوگیری کند؟

- ناتو یک پلتفرم اصلی برای مشاوره و تصمیم‌گیری در مورد مسائلی است که به امنیت مشترک ما میان متحدان اروپایی و آمریکای شمالی مربوط می‌شود. قدرت آن در این است که ۳۲ کشور عضو آزادانه دیدگاه‌های خود را بیان کرده و اختلاف نظرهایشان را مطرح می‌کنند. با این حال، زمانی که بحث به حل مسائل اصلی اتحاد، یعنی دفاع از جمعیتی یک میلیارد نفری در منطقه اروپا-آتلانتیک می‌رسد، اعضای اتحاد می‌توانند گرد هم آیند. از زمان تأسیس در سال ۱۹۴۹، ناتو توانایی خود را در غلبه بر بحران‌ها، تطبیق با تغییرات محیط امنیت بین‌المللی و انجام وظایفش اثبات کرده است. این امر در تصمیمات تاریخی که توسط سران کشورهای عضو در اجلاس ناتو در ژوئن سال گذشته در لاهه اتخاذ شد، مشهود بود. رهبران ما تصمیم گرفتند تا سال ۲۰۳۵، ۵٪ تولید ناخالص داخلی را به دفاع اختصاص دهند، تولید صنایع دفاعی را افزایش دهند — و پایگاه صنایع دفاعی خود را در هر دو سوی اقیانوس اطلس گسترش دهند — و همچنین برای تضمین صلح عادلانه و پایدار در اوکراین، از جمله کمک‌های نظامی به اوکراین، حمایت کنند. نکته اصلی این است که حتی اگر گاهی دیدگاه‌های متفاوتی داشته باشیم، متحدان از طریق ناتو به طور مستمر گرد هم می‌آیند و برای امنیت مشترک ما همکاری می‌کنند. ما دیدار می‌کنیم، بحث می‌کنیم. نیروهای مسلح ما به‌طور مشترک تمرین می‌کنند. مردان و زنان ما با هم خدمت می‌کنند، بازدارندگی در برابر تهدیدهای بالقوه را نشان می‌دهند و دفاع جمعی ما را تضمین می‌کنند. و به واسطه همه این‌ها، پیوندهای ما مستحکم باقی می‌ماند.

در حال حاضر اجماع درباره عضویت اوکراین در ناتو وجود ندارد

- می‌خواهم در مورد عضویت اوکراین در ناتو صحبت کنم…

-حمایت مداوم از اوکراین در صدر دستور کار ما قرار دارد. ما کاملاً متمرکز هستیم بر اطمینان از پایداری هرگونه توافق صلح، که این امر با تقویت نیروهای اوکراینی و تأمین حمایت نظامی ضروری آنها امکان‌پذیر می‌شود. اعضای اتحاد همچنان حمایت خود را اعلام می‌کنند، از جمله از طریق ابتکار PURL، که تجهیزات حیاتی، از جمله سیستم‌های پدافند هوایی آمریکا را به اوکراین فراهم می‌کند و هزینه آن توسط کشورهای عضو و شرکا تأمین می‌شود.

ما همکاری خود با اوکراین را از راه‌های متعدد دیگر ادامه می‌دهیم. فرماندهی ما در ویسبادن هر روز هماهنگی آموزش‌ها و کمک‌های امنیتی به اوکراین و توسعه آینده نیروهای آن را انجام می‌دهد.

صندوق اعتماد NSATU (کمک و آموزش امنیتی ناتو برای اوکراین) که توسط بریتانیا اداره می‌شود، امکان تأمین سریع مواد ضروری و موجودی‌های مکرر برای نیروهای مسلح اوکراین در زمینه‌های توانایی تعیین‌شده توسط NSATU را فراهم می‌کند. این امر به رفع شکاف‌های کوتاه‌مدت که با سایر مکانیسم‌ها قابل پر شدن نیست، کمک می‌کند.

در فوریه ۲۰۲۵، JATEC (مرکز مشترک تحلیل، آموزش و تعلیم) در لهستان راه‌اندازی شد. این اولین سازمان مشترک ایجاد شده بین ناتو و اوکراین است و من افتخار داشتم در مراسم افتتاحیه آن نماینده ناتو شدم. ما هر روز از طریق نمایندگی ناتو در بروکسل، کیف و دیگر مکان‌ها با اوکراین در ارتباط نزدیک داشتیم.

همچنین به‌طور منظم مشورت‌هایی در شورای ناتو-اوکراین انجام می‌شود. بنابراین شراکت ما با اوکراین در مسیر مستحکم و قابل اعتمادی قرار دارد. آینده عضویت اوکراین در ناتو باید توسط ۳۲ عضو ناتو و خود اوکراین تصمیم‌گیری شود.

موضع رسمی اتحاد همچنان ثابت است: اوکراین در مسیر غیرقابل بازگشت به عضویت قرار دارد، که در اجلاس ناتو در واشنگتن در سال ۲۰۲۴ تأیید شد. مهم است که اصل را از عمل جدا کنیم. از نظر عملی، هر کشوری برای پیوستن به ناتو نیازمند اجماع تمام اعضای اتحاد است. در حال حاضر اجماع درباره عضویت اوکراین در ناتو وجود ندارد.

تعهد ایالات متحده به ناتو پایدار و تغییرناپذیر باقی می‌ماند

-آیا ناتو قصد دارد وابستگی امنیت اروپا به ایالات متحده را کاهش دهد؟

-تعهد ایالات متحده به ناتو پایدار و تغییرناپذیر باقی می‌ماند. دولت ترامپ بارها وفاداری قوی خود به ناتو را تأیید کرده است. ما این را بارها از رئیس‌جمهور ترامپ، وزیر امور خارجه روبیو، وزیر دفاع هگست و دیگران شنیده‌ایم. کنگره آمریکا نیز به صراحت این موضوع را بیان کرده است. دو سوم آمریکایی‌ها از ناتو حمایت می‌کنند. در نشست لاهه، رئیس‌جمهور ترامپ یک بار دیگر حمایت خود از ناتو را تأیید کرد، اما این حمایت با انتظار این همراه است که اعضای اتحاد وظایف خود را انجام دهند و سرمایه‌گذاری‌های دفاعی خود را افزایش دهند. و این دقیقاً همان چیزی است که در حال رخ دادن است. اتحاد ترانس‌آتلانتیک قوی اساس امنیت ما را تشکیل می‌دهد. قابلیت بازدارندگی هسته‌ای ایالات متحده قابل جایگزینی نیست، اما اروپا باید سهم خود را در دفاع سنتی افزایش دهد. توازن بهتری در حوزه دفاع و امنیت لازم است. این عادلانه است و اعضای اتحاد دقیقاً همین کار را انجام می‌دهند. آنها سهم خود را افزایش می‌دهند، با یکدیگر همکاری می‌کنند و با ایالات متحده همکاری می‌نمایند. برنامه‌های دفاعی قوی در ناتو وجود دارد و ما تلاش می‌کنیم تا نیروها و امکانات لازم برای بازدارندگی تهدیدات احتمالی و تضمین دفاع جمعی حفظ شود. همه اعضای اتحاد، از جمله ایالات متحده، در این کار مشارکت دارند.

ناتو توجه خود را به منطقه قطب شمال افزایش می‌دهد

-فعالیت رو به رشد چین و روسیه در قطب شمال چگونه بر برنامه‌ریزی راهبردی ناتو تأثیر گذاشته است؟

-قطب شمال منطقه‌ای حیاتی برای امنیت جمعی ماست. ناتو علاقه واضحی به حفظ امنیت، ثبات و همکاری در اسکاندیناوی دارد. تعهد همه اعضای اتحاد به افزایش قابل توجه سرمایه‌گذاری در حوزه دفاع، همان‌طور که در نشست تاریخی لاهه توافق شد، هم‌اکنون در حال ثمر دادن است و این قابلیت ناتو برای بازدارندگی تهدید در منطقه قطب شمال و تقویت دفاع از آن را افزایش می‌دهد. با این حال، ما می‌دانیم که هنوز کار بیشتری باید انجام شود. به همین دلیل، اعضای اتحاد در حال سرمایه‌گذاری در امکانات جدید هوایی و دریایی هستند. ناتو توجه خود را به منطقه قطب شمال افزایش می‌دهد و این از طریق نظارت بهتر بر وضعیت، افزایش تمرین‌ها و ارتقای امکانات انجام می‌شود.

ما در قطب شمال تمرین‌های منظم برگزار می‌کنیم تا برای عمل در هر شرایطی آماده باشیم و اعضای اتحاد با همکاری یکدیگر امنیت قطب شمال را بیش از پیش تقویت خواهند کرد. به همین دلیل، کشورهای ناتو در حال سرمایه‌گذاری در امکانات جدید هوایی و دریایی هستند.

- طبق چشم‌انداز ناتو، منابع اصلی تهدیدها در سال ۲۰۳۰ و پس از آن چیست؟ روسیه، چین، درگیری‌های منطقه‌ای یا اختلافات داخلی در درون اتحاد؟

ناتو قادر به تمرکز تنها بر یک مشکل در یک زمان نیست. به همین دلیل ما رویکردی ۳۶۰ درجه‌ای نسبت به امنیت اتخاذ می‌کنیم: این رویکرد اطمینان می‌دهد که برای هر گونه چالش و تهدیدی، امنیت مشترک ما آماده است. اکنون ما در نیمه راه بین اجلاس ۲۰۲۵ لاهه و اجلاس ۲۰۲۶ آنکارا هستیم. سرعت و دستیابی به نتایج اهمیت حیاتی دارد. در لاهه، اعضای بلوک بر یک برنامه سرمایه‌گذاری دفاعی بسیار بلندپروازانه توافق کردند. در آنکارا، خواهیم دید که متحدان چه گام‌هایی برمی‌دارند و چگونه می‌توانیم بازدارندگی و دفاع خود را بیشتر تقویت کنیم. منابع کافی داریم و استفاده هوشمندانه از آن‌ها اهمیت زیادی دارد. حمایت ما از اوکراین نیز اهمیت بالایی دارد. صرف‌نظر از وضعیت روند صلح، نیاز اوکراین به حمایت ما ادامه خواهد داشت و ما باید اطمینان حاصل کنیم که اوکراین بتواند به عنوان یک کشور مستقل و حاکمیت‌دار از خود دفاع کند.

- اخیراً پهپادها و هواپیماهای روسیه تلاش کرده‌اند وارد فضای هوایی ما شوند و دفاع ناتو را آزمایش کنند

-عضویت سوئد و فنلاند در ناتو، آیا جناح شرقی و شمالی اتحاد را ایمن‌تر کرده است یا خطوط تنش جدیدی ایجاد شده است؟

عضویت سوئد و فنلاند در ناتو در یک دوره حیاتی، سطح امنیت را برای همه ما افزایش داده است. در نتیجه، ناتو در همه حوزه‌ها توان بازدارندگی و دفاع بهتری دارد. اخیراً پهپادها و هواپیماهای روسیه تلاش کرده‌اند وارد فضای هوایی ما شوند و دفاع ناتو را آزمایش کنند. پاسخ‌های سریع و قاطع ما، عزم، وحدت و توانایی تطبیق سریع اتحاد در مواجهه با تهدیدهای رو به افزایش را به نمایش گذاشته است.

در سپتامبر ۲۰۲۵، ناتو عملیاتی چندجانبه به نام «Eastern Sentry» را آغاز کرد. این عملیات با هدف افزایش نظارت و آمادگی در جناح شرقی و نشان دادن تعهد ما به اقدامات سریع و قاطع انجام شد. با نشان دادن وحدت و چابکی، ناتو پیام قاطعی به روسیه و سایر طرف‌هایی که ممکن است به ما چالش کنند، ارسال کرد. حضور دریایی ما در قطب شمال و بالتیک نیز اهمیت دارد – چه از طریق عملیات «Baltic Sentry»، چه از طریق گشت‌های منظم و تمرین‌ها. در این زمینه، مشارکت‌های فنلاند و سوئد به ویژه اهمیت دارد.

روسیه جدی‌ترین و مستقیم‌ترین تهدید برای امنیت اعضای ناتو و صلح و ثبات در منطقه ارو-آتلانتیک است

-مدتی پیش، دبیرکل ناتو مارک روته اعلام کرد که اتحاد باید برای جنگ با روسیه آماده باشد. آیا ناتو برای چنین سناریویی آماده‌سازی کرده است ؟

-روسیه جدی‌ترین و مستقیم‌ترین تهدید برای امنیت اعضای ناتو و صلح و ثبات در منطقه ارو-آتلانتیک است. اتحاد این موضوع را به صراحت در مفهوم استراتژیک ۲۰۲۲ خود نشان داده است. این همچنان معتبر است. آنچه تغییر کرده، رفتار بی‌ملاحظه‌تر روسیه است که ما شاهد آن هستیم. این رفتار را در طول جناح شرقی، نقض حریم هوایی، اقدامات خرابکارانه و حملات سایبری نیز مشاهده می‌کنیم.

به همین دلیل ما در حال آماده‌سازی هستیم: سرمایه‌گذاری بیشتری در دفاع انجام می‌دهیم و صنایع دفاعی خود را تقویت می‌کنیم، حمایت خود از اوکراین را ادامه می‌دهیم. ما انعطاف‌پذیری خود را افزایش داده و نوآوری‌ها را ادغام می‌کنیم. این امر از طریق عملیات «Eastern Sentry» که پیش‌تر اشاره شد نیز انجام می‌شود. همه این اقدامات تضمین می‌کند که ما برای بازدارندگی دشمن و داشتن امکانات لازم برای دفاع آماده باشیم.