سیاست

الهام علی‌اف، رئیس جمهور آذربایجان، به خبرگزاری ملی ازبکستان مصاحبه داد.

آپا مصاحبه را ارائه می‌دهد.

- جناب رئیس‌جمهور محترم، شما به زودی برای شرکت در نشست مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی در تاشکند آماده می‌شوید. درباره این قالب همکاری منطقه‌ای چه می‌توانید بگویید؟ روابط آذربایجان با این منطقه چگونه توسعه یافته و آیا سطح فعلی همکاری شما را راضی می‌کند؟

"ابتدا می‌خواهم اشاره کنم که این سومین حضور من در نشست مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی خواهد بود. نخستین دعوتی که دریافت کردم در سال ۲۰۲۳ در دوشنبه و دومین آن در سال ۲۰۲۴ در آستانه برگزار شد و انتظار می‌رود نشست آینده در تاشکند برگزار شود. از همه همکارانم، به‌ویژه برادرم شوکت میرزئی‌یف، به دلیل دعوت و حمایت از مشارکت جمهوری آذربایجان در این رویداد مهم، صمیمانه تشکر می‌کنم."

آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی یک فضای تاریخی، فرهنگی، جغرافیایی و ژئوپلیتیکی واحد با اهمیت راهبردی فزاینده‌ای را تشکیل می‌دهند.: "اگرچه در نگاه اول، دریای خزر از نظر فیزیکی آذربایجان را از کشورهای آسیای مرکزی جدا می‌کند، اما در واقع یک عامل مهم وحدت‌بخش است. امروز دریای خزر نه تنها یک مفهوم جغرافیایی است، بلکه پیش از هر چیز نماد وحدت راهبردی، ظرفیت اقتصادی و همکاری تاریخی ملت‌های ماست.."

"کشورهای ما نه تنها از نظر جغرافیایی، بلکه از نظر پیوندهای تاریخی و فرهنگی، ارزش‌های مشترک مذهبی و معنوی، و آداب و رسوم و سنت‌ها نیز با هم متحد هستند."

جمهوری آذربایجان به توسعه همه‌جانبه همکاری در بالاترین سطح با تمامی کشورهای منطقه اهمیت ویژه‌ای قائل است.
بر این باورم که روابط شراکت راهبردی و اتحاد میان جمهوری آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی که بر پایه همکاری‌های دوجانبه بنا شده است، همچنین گفت‌وگوی سیاسی فعال و دیدارهای متقابل ما، نقش مهمی در موفقیت این قالب همکاری ایفا می‌کند.

در چند سال اخیر، پویایی دیدارها و تماس‌های متقابل میان سران کشورها به‌روشنی سطح بالای روابط ما را به نمایش می‌گذارد.
به‌گونه‌ای که در سه سال گذشته، رؤسای کشورهای آسیای مرکزی حدود ۳۰ بار به جمهوری آذربایجان سفر کرده‌اند و خود من نیز در همین مدت ۱۳ بار به کشورهای برادر سفر داشته‌ام.

اهمیت روزافزون کریدور مرکزی فرصت‌های قابل توجهی برای گسترش همکاری‌های ما ایجاد می‌کند.

مطمئن هستم که هفتمین نشست مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی، گامی مهم در تقویت دوستی دیرینه میان ملت‌های برادر ما و گسترش همکاری چندسطحی در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری، انرژی، فرهنگی، انسانی و تحول دیجیتال خواهد بود.

- جناب آقای رئیس جمهور، شما بر شدت سفرهای متقابل، گفتگوی سیاسی فعال و درک متقابل سطح بالا بین آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی تأکید کردید. ما متوجه شدیم که طی یک سال و نیم گذشته، شوکت میرضیایف، رئیس جمهور ازبکستان، پنج بار از آذربایجان بازدید کرده است. علاوه بر این، شما در طول سال چندین بار در مکان‌های مختلف بین‌المللی دیدار داشته‌اید. به مناسبت سی‌امین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک بین آذربایجان و ازبکستان، وضعیت روابط دوجانبه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ازبکستان کشوری برادر و متحدی قابل اعتماد برای آذربایجان است. ما با ریشه‌های مشترک، ارزش‌های معنوی، زبان، قرابت قومی و میراث تاریخی و فرهنگی غنی متحد هستیم. قرن‌هاست که ملت‌های برادر ما به یکدیگر علاقه و احترام عمیق دارند. خوشبختانه، روابط بین‌دولتی ما بر پایه این بنیان مستحکم با موفقیت توسعه یافته است.

امروزه روابط میان جمهوری آذربایجان و ازبکستان در بالاترین سطح یعنی سطح اتحاد قرار دارد.

عامل دیگری که بر توسعه روابط ما تأثیر می‌گذارد و اهمیت آن کمتر از این نیست، اعتماد و دوستی شخصی است که بین ما و رئیس جمهور ازبکستان، شوکت میرضیایف، ایجاد شده است. من مایلم به ویژه بر سهم شخصی رئیس جمهور در توسعه روابط بین ایالتی و توجه مداوم او به تقویت مداوم همکاری‌های چندجانبه ما تأکید کنم.

خوشوقتی و افتخار بزرگی است برای ما که رهبر ازبکستان، دولتمند برجسته و دوست بزرگ جمهوری آذربایجان، جناب آقای رئیس‌جمهور شوکت میرزای‌اف را در کشورمان خوشامد گوییم.
همان‌طور که اشاره کردید، در یک سال و نیم گذشته پنج دیدار از این دست صورت گرفته است.همه اینها به وضوح پویایی بالای روابط ما را نشان می‌دهد.

در ماه اوت سال گذشته، من به ازبکستان سفر رسمی داشتم و در ماه ژوئیه امسال، رئیس‌جمهور ازبکستان به جمهوری آذربایجان سفر رسمی کرد.در جریان این سفرهای تاریخی، ده‌ها سند مهم از جمله اعلامیه تقویت بیشتر مشارکت استراتژیک، پیمان روابط هم‌پیمانان، «نقشه راه» برای اجرای پیمان روابط هم‌پیمانان بین جمهوری آذربایجان و جمهوری ازبکستان برای سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۹ و اسناد دیگر امضا شد. در مدت کوتاهی کارهای بزرگی انجام شد. همه این سفرهای متقابل، انگیزه قابل توجهی به تقویت روابط آذربایجان و ازبکستان در همه زمینه‌ها، چه به صورت دوجانبه و چه از نظر تحقق فرصت‌های جدید مشارکت در یک فضای جغرافیایی واحد، از جمله آسیای مرکزی و منطقه خزر، داده است.

همچنین، شورای عالی بین ایالتی تأسیس شده در اوت 2023 نقش ویژه‌ای در تعیین استراتژی توسعه روابط ما نیز ایفا می‌کند. این شورا تاکنون دو جلسه در چارچوب سفرهای متقابل دولتی برگزار کرده است: یک جلسه در ۲۲ اوت ۲۰۲۴ در دوشنبه و جلسه دیگر در ۲ ژوئیه ۲۰۲۵ در باکو.

ازبکستان همواره از تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان حمایت کرده است. می‌خواهم از این فرصت استفاده کرده و از ازبکستان برادر به خاطر سهمش در بازسازی قره‌باغ، به ویژه ساخت مدرسه‌ای که به نام دانشمند بزرگ ازبک، میرزا الغ‌بیگ، در منطقه آزاد شده فضولی ساخته شده و در حال حاضر حدود ۶۰۰ دانش‌آموز در آن تحصیل می‌کنند، تشکر کنم. ازبکستان اولین کشوری بود که ابتکار کمک به بازسازی منطقه قره‌باغ را مطرح کرد و رئیس‌جمهور میرزیایف نخستین رهبر در جهان بود که این کار را انجام داد. ما همواره این را به یاد خواهیم داشت و آن را به عنوان نشانه‌ای از همبستگی، دوستی و برادری میان کشورهای ما و مردم‌مان تلقی خواهیم کرد.

با اشتیاق منتظر سفر پیش رو به کشور برادر هستم. هر بار با رضایت کامل شاهد توسعه پویا ازبکستان و دستاوردهای شگفت‌انگیز مردم ازبک هستم. اصلاحات گسترده و مدرن‌سازی مستمر تمام بخش‌های جامعه به افزایش پایدار اعتبار کشور و تقویت موقعیت آن در عرصه بین‌المللی کمک می‌کند. این دستاوردها نشان‌دهنده سیاست دولت هدفمند و مدبرانه‌ای است که تحت رهبری دوست و برادرم، رئیس‌جمهور شوکت میرزیاووف، اجرا شده است.

همکاری بین کشورهای ما نه تنها در قالب دوجانبه بلکه در سکوهای بین‌المللی نیز به‌طور موفقیت‌آمیز توسعه می‌یابد. جمهوری آذربایجان و ازبکستان اعضای فعال سازمان کشورهای ترک هستند و سهم قابل توجهی در تقویت وحدت ترک‌ها دارند. علاوه بر این، روابط ما در چارچوب سازمان ملل متحد، جنبش عدم تعهد، سازمان همکاری اسلامی، سازمان همکاری اقتصادی، اکو و دیگر سازمان‌های بین‌المللی نیز به‌طور موفقیت‌آمیز پیشرفت می‌کند.

سطح فعلی همکاری اقتصادی و تجاری بین آذربایجان و ازبکستان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

روند همکاری‌های اقتصادی و تجاری کاملاً رضایت‌بخش است و به افزایش سطح آن کمک می‌کند. هر دو طرف تلاش‌های قابل توجهی برای گسترش همکاری متقابل انجام می‌دهند، پروژه‌های جدید پیشنهاد می‌کنند و اجرای ابتکارات مشترک را بسیار مهم می‌دانند. امروز حدود ۱۲۰ شرکت تجاری با سرمایه‌گذاری ازبکستان در آذربایجان ثبت شده‌اند و در حوزه‌های مختلف اقتصادی از جمله صنعت، کشاورزی، ساختمان، حمل‌ونقل و خدمات به‌طور موفقیت‌آمیز فعالیت می‌کنند.

تجارت بین آذربایجان و ازبکستان با سرعت بالایی در حال توسعه است. به‌طوری‌که حجم مبادلات کالا در سال ۲۰۲۴ به ۲۵۲ میلیون دلار آمریکا رسید و در فاصله ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۵ این رقم نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸۷٫۵ درصد افزایش یافته و به ۳۱۹ میلیون دلار آمریکا رسیده است.

شرکت مشترک در خانکنده، که فرصت‌های جدیدی برای توسعه صنایع سبک ایجاد می‌کند و روابط سنتی دوستی و برادری را تقویت می‌کند، به‌ویژه قابل توجه است.

فعالیت فعال کمیسیون بین‌دولتی همکاری آذربایجان و ازبکستان در توسعه روابط اقتصادی و تعیین حوزه‌های همکاری آتی نیز شایان توجه است. فروم منطقه‌ای آذربایجان و ازبکستان که به‌طور منظم برگزار می‌شود، بستری مؤثر برای ترویج همکاری در این زمینه اجاد کرده است.

آذربایجان علاقه‌مند است همکاری در تمام زمینه‌های اقتصادی با برادر ازبکستان را گسترش دهد. برای این منظور، اراده سیاسی قوی و ظرفیت قابل توجهی وجود دارد. تاکنون حدود ۲۰۰ سند ایجاد شده است که پایه حقوقی مطمئنی برای توسعه بیشتر روابط اقتصادی فراهم می‌کند. آذربایجان همکاری متقابل سودمند را که با منافع هر دو طرف و تقویت دوستی و شراکت میان ملت‌ها مطابقت دارد، همچنان حمایت خواهد کرد.

- چشم‌اندازهای همکاری دوجانبه در زمینه‌های حمل‌ونقل، لجستیک و انرژی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

"یکی از جهت‌های اصلی همکاری میان کشورهای ما توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل و لجستیک چندشاخه‌ای و گسترش ظرفیت‌های ترانزیتی است. در این زمینه، مشارکت کشورهای ما در مسیر بین‌المللی حمل و نقل کریدور میانی اهمیت ویژه‌ای دارد و در چارچوب آن، جمهوری آذربایجان به‌عنوان کشور ترانزیتی مهم برای ازبکستان و کشورهای آسیای مرکزی ایفای نقش می‌کند. در سال‌های اخیر، افزایش ظرفیت صادرات و حمل و نقل از طریق کریدور مرکزی اهمیت استراتژیک ویژه‌ای یافته است.

حجم حمل و نقل ترانزیتی بین کشورها در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۸ درصد افزایش یافته و از ۱.۳ میلیون تن فراتر رفته است: "در نه ماهه اول سال ۲۰۲۵ این رقم تقریباً به یک میلیون تن رسیده است که نشان‌دهنده رشد پویا در تبادل حمل و نقل است.

زیرساخت‌های حمل و نقل مدرن تاسیس شده در آذربایجان، از جمله ناوگان تجاری، بندر بین‌المللی آلِت با ظرفیت ۲۵ میلیون تن در سال‌های آینده، راه‌آهن باکو-تفلیس-قارص و نه فرودگاه بین‌المللی کشور، همه عواملی هستند که نقش آذربایجان به‌عنوان یک گره جهانی حمل و نقل و لجستیک را تقویت می‌کنند. علاوه بر این، افتتاح مسیر زنگزور به نفع تمام کشورهای آسیای میانه خواهد بود.

توسعه حمل و نقل هوایی و شدت پروازها بین شهرهای ما از اهمیت ویژه ای برخوردار است. شرکت هواپیمایی AZAL پروازهای منظم مسافری به شرح زیر انجام می‌دهد: باکو-تاشکند-باکو (هفت پرواز در هفته)، باکو-سمرقند-باکو (دو پرواز در هفته) و باکو-اورگنج-باکو (دو پرواز در هفته). از سوی دیگر، شرکت «Uzbekistan Airways» مسیر تاشکند-باکو-تاشکند را با سه پرواز در هفته و شرکت «Centrum» با دو پرواز در هفته انجام می‌دهد.

"همکاری در بخش انرژی و توسعه انرژی‌های سبز نیز همچنان به‌عنوان یک جهت‌گیری اولویت‌دار باقی می‌ماند. شرکت SOCAR محصولات نفتی و پتروشیمی جمهوری آذربایجان را به ازبکستان صادر می‌کند. از سال ۲۰۱۶، شرکت مشترک «Neftegaztexnologiya» که بر پایه موسسه «OZLITINEFTGAZ» و «SOCAR NIPI Nefteqaz» تأسیس شده است، با موفقیت به فعالیت خود ادامه می‌دهد."

"در سال ۲۰۲۴، جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ازبکستان مجموعه‌ای از توافق‌نامه‌ها و یادداشت‌های راهبردی را در زمینه ادغام سیستم‌های انرژی و ترویج منابع انرژی تجدیدپذیر امضا کردند که این امر افق‌های جدیدی برای توسعه پایدار منطقه و تقویت همکاری‌های انرژی ایجاد می‌کند."

دربارهٔ همکاری‌های فرهنگی و انسانی میان آذربایجان و ازبکستان چه نظری دارید؟

همکاری‌های فرهنگی و انسانی نقش مهمی در تقویت دوستی و برادری میان کشورهای ما و همچنین گسترش ارتباط مستقیم میان مردم ما ایفا می‌کند. ما تلاش‌های مشترکی برای حفظ ارزش‌های تاریخی و فرهنگی مشترک و همکاری نزدیک در تمامی سطوح انجام می‌دهیم.

بنابراین، در سال ۲۰۲۳، روزهای فرهنگ ازبکستان در آذربایجان و در سال ۲۰۲۴، روزهای علم و فرهنگ ازبکستان برگزار شد. در همان سال، روزهای فرهنگ آذربایجان در ازبکستان و «روزهای شوشا» در شهر خیوه سازماندهی شدند.این رویدادها منعکس کننده تمایل به اشتراک گذاری میراث فرهنگی غنی مردمان ما، تعمیق درک متقابل و غنی سازی متقابل فضای معنوی یکدیگر است.

توجه ویژه‌ای به همکاری میان مناطق کشورهایمان معطوف شده است. روابط برادری و شراکت میان شهرهای اسماعیللی-ریشتان، شوشا-خیو، لنکران-بوخارا، شکی-کوکند، بیله‌سوار-ترمز، مینگه‌چه‌ویر-نمانگان، فضولی-گولیستان، قوبا-جیزاق و بیلقان-شهریسبز برقرار شده است. فعال شدن چنین روابط بین‌منطقه‌ای به نزدیکی مردم، تبادل تجربیات و تقویت دستورکار همکاری‌های فرهنگی و انسانی کمک می‌کند.

نماد دوستی میان کشورهایمان، آثار فرهنگی با اهمیت هستند: در تاشکند میدان حیدر علی اف وجود دارد و در تیرماه امسال، سنگ بنای پارک «ازبکستان» در باکو گذاشته شد.

با اغتنام از این فرصت، مایلم مراتب قدردانی خود را از رهبری ازبکستان و همه مردم برادر، به خاطر احترام و نگرش واقعاً برادرانه نسبت به یاد حیدر علی اف، رهبر ملی مردم آذربایجان که همواره احساسات عمیقی نسبت به مردم ازبکستان داشت، ابراز کنم.

همچنین نتایج خوبی در همکاری در حوزه ورزش حاصل شده است. به لطف تلاش‌های مشترک دو کشور، کمیته اجرایی فیفا تصمیم گرفت مرحله نهایی جام جهانی زیر 20 سال 2027 را در آذربایجان و ازبکستان برگزار کند. این یک دستاورد تاریخی مشترک است که اروپا و آسیا را متحد خواهد کرد.

همکاری در حوزه‌های رسانه و سازمان‌های غیردولتی نیز به طور مثمر ثمری در حال توسعه است. اولین مجمع رسانه‌ای ازبکستان و آذربایجان از ۲۳ تا ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۴ در تاشکند و دومین مجمع رسانه‌ای آذربایجان و ازبکستان در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵ در باکو برگزار شد. علاوه بر این، در دسامبر ۲۰۲۴، نخستین «مجمع سازمان‌های غیر دولتی ازبکستان-آذربایجان» برای اولین بار در تاشکند برگزار شد.

تمام این رویدادها و پروژه‌های اجرا شده، روابط قوی برادری فرهنگی و انسانی میان آذربایجان و ازبکستان را به طور عینی نشان می‌دهد و به تقویت دوستی میان ملت‌هایمان و توسعه بیشتر تعاملات معنوی و فرهنگی خدمت می‌کند.

- جناب رئیس‌جمهور، از شما بابت اختصاص دادن وقتتان به این مصاحبه، با وجود برنامه فشرده‌تان، سپاسگزاریم.