برگزاری کنفرانس بینالمللی با موضوع «رویکردهای نوین برای حل مسئله افراد مفقودشده و تقویت همکاریها» در باکو، از نظر جلب دوباره توجه جامعه بینالمللی به جنایتهای سنگینی که در جریان تجاوز نظامی ارمنستان علیه جمهوری آذربایجان رخ داده است، اهمیت بسزایی داشت.
اظهارات کاترین بومبرگر، مدیر کمیسیون بین المللی امور مفقودین (ICMP)، در این کنفرانس و نیز در گفتوگو با خبرگزاری آپا مبنی بر اینکه «هنوز گورهای دستهجمعی و مخفی دیگری وجود دارند که باید شناسایی و حفاری شوند»، پیامی مهم تلقی میشود که با واقعیتهایی همخوانی دارد که جمهوری آذربایجان طی سالهای متمادی به جامعه بینالمللی منتقل کرده است.
وجود گورهای دستهجمعی اکنون در سطح بینالمللی نیز تأیید میشود
جمهوری آذربایجان پس از جنگ اول قرهباغ، ۴ هزار و ۱۰ نفر را بهعنوان افراد مفقودشده به ثبت رسانده است. باکو سالهاست اعلام میکند بخش قابلتوجهی از این افراد پس از اسارت یا گروگان گرفته شدن، به قتل رسیده و سپس در گورهای دستهجمعی و مخفی دفن شدهاند. گورهای دستهجمعی کشفشده در سالهای اخیر در سرزمینهای آزادشده از اشغال نیز مؤید این واقعیتهاست.
در همین چارچوب، اظهارات مدیر کمیسیون بین المللی امور مفقودین (ICMP) از اهمیت ویژهای برخوردار است. این اظهارات صرفاً یک ارزیابی فنی نیست، بلکه نشان میدهد احتمال وجود شمار زیادی گور دستهجمعی و مخفی که هنوز شناسایی نشدهاند، در سطح کارشناسان بینالمللی نیز پذیرفته شده است. این موضوع را میتوان یکی از نشانههای مهم حمایت مجدد جامعه بینالمللی از موضعی دانست که جمهوری آذربایجان سالها بر آن تأکید کرده است.
ارمنستان از انجام تعهدات بشردوستانه خودداری میکند
اگرچه جمهوری آذربایجان بهعنوان کشور پیروز، در دوره پس از مناقشه دستورکار صلح را در پیش گرفته است، اما مسائل بشردوستانه همچنان بهطور کامل حلوفصل نشدهاند. یکی از مهمترین این مسائل، خودداری ارمنستان از ارائه اطلاعات مربوط به محل گورهای دستهجمعی و مخفی به جمهوری آذربایجان است.
این رویکرد، آشکار شدن حقیقتی را که هزاران خانواده دههها در انتظار آن بودهاند، به تأخیر انداخته است. همچنین امتناع طولانیمدت ارمنستان از ارائه نقشههای مین نیز نشان میدهد همکاری در زمینه مسائل بشردوستانه هنوز به سطح مطلوب نرسیده است. در حالی که صلح پایدار تنها با توافقهای سیاسی محقق نمیشود، بلکه حلوفصل مسائل بشردوستانه نیز یکی از ارکان اساسی آن بهشمار میآید.
فناوری دیانای در خدمت آشکار شدن حقیقت
کاترین بومبرگر اعلام کرد کمیسیون بینالمللی افراد مفقود (ICMP) در حال حاضر در زمینه آزمایشهای دیانای از جمهوری آذربایجان حمایت میکند و این نهاد در استخراج دیانای از بقایای استخوانی که سالها در زیر خاک ماندهاند، تجربهای منحصربهفرد دارد. به گفته او، هنوز گورهای دستهجمعی و مخفی دیگری وجود دارند که باید شناسایی و حفاری شوند و برگزاری دورههای آموزشی تکمیلی در این زمینه نیز در برنامه قرار دارد.
این همکاری صرفاً یک کمک فنی نیست. شناسایی هویت بر پایه دیانای امکان تعیین هویت بقایای انسانی بر اساس معیارهای علمی، ارائه پاسخ دقیق به خانوادهها و ایجاد مجموعهای معتبر از ادله برای تحقیقات حقوقی آینده را فراهم میسازد.
پایگاه داده، سازوکاری در خدمت صلح
کاترین بومبرگر، هم در سخنرانی خود و هم در گفتوگو با رسانهها، بر اهمیت پایگاه دادهای که قرار است میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان ایجاد شود، تأکید ویژهای کرد. به گفته او، این سامانه افزون بر تقویت همکاری میان نهادهای دولتی، زمینه تبادل اطلاعات درباره گورهای دستهجمعی و مخفی، مناطق احتمالی حضور افراد مفقودشده و دیگر اطلاعات مرتبط را نیز در آینده فراهم خواهد کرد.
اشاره به تجربه یوگسلاوی سابق نیز تصادفی نیست. آن تجربه نشان میدهد حتی سالها پس از پایان یک مناقشه، تبادل اطلاعات میتواند نقش مهمی در روشن شدن حقیقت برای هزاران خانواده و تقویت اعتماد متقابل ایفا کند.
ضرورت ارزیابی حقوقی نسلکشی علیه آذربایجانیها بیش از پیش برجسته میشود
اسارت غیرنظامیان آذربایجانی در جریان جنگ اول قرهباغ، پنهان ماندن سرنوشت آنان و کشف گورهای دستهجمعی در سرزمینهای آزادشده از اشغال، از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه از جمله موضوعاتی است که نیازمند تحقیقاتی بسیار جدی و جامع است.
اظهارات مدیرکل کمیسیون بینالمللی افراد مفقود (ICMP) و واقعیتهایی که تاکنون آشکار شدهاند، بار دیگر ضرورت بررسی دقیقتر ادعاهایی را که جمهوری آذربایجان طی سالهای متمادی مطرح کرده است، در چارچوب حقوق بینالملل برجسته میکند. شواهد مربوط به قتل نظاممند آذربایجانیها بر اساس تعلق قومی و دفن آنان در گورهای مخفی، بیانگر ضرورت ارزیابی بیطرفانه و حقوقی این اقدامات در چارچوب حقوق بینالملل است.
به بیان دیگر، اظهارات کاترین بومبرگر و شواهد موجود، از دیدگاه جمهوری آذربایجان، مبنایی برای این ادعا فراهم میکند که ارمنستان و گروههای مسلح ارمنی در جریان جنگ اول قرهباغ علیه آذربایجانیها مرتکب نسلکشی شدهاند.
حق خانوادهها برای دانستن حقیقت
بومبرگر تأکید کرده است که دولتها نهتنها موظف به بررسی سرنوشت افراد مفقودشده هستند، بلکه باید حق خانوادههای آنان برای دانستن حقیقت، دستیابی به عدالت و دریافت غرامت را نیز تضمین کنند.
از این منظر، سامانه جدید مدیریت اطلاعات که در جمهوری آذربایجان تاسیس شده است، میتواند شفافیت این روند را افزایش دهد، امکان پیگیری اطلاعات مربوط به بستگان را برای خانوادهها فراهم کند و روند شناسایی را تسریع بخشد.
کنفرانس بینالمللی برگزارشده در باکو نشان داد که مسئله افراد مفقود دیگر صرفاً یک موضوع بشردوستانه نیست، بلکه مسئلهای است که بهطور مستقیم با حقوق بینالملل، عدالت و صلح منطقهای ارتباط دارد. اظهارات مدیرکل کمیسیون بینالمللی افراد مفقود (ICMP) نیز میتواند بهعنوان پیامی مهم ارزیابی شود که نشان میدهد مواضعی که جمهوری آذربایجان طی سالهای گذشته درباره گورهای دستهجمعی، سرنوشت مفقودان و ضرورت کشف حقیقت مطرح کرده است، اکنون در سطح بینالمللی با جدیت بیشتری مورد توجه قرار گرفته است.
ما را در تلگرام دنبال کنید
t.me/APA_GA
ما را در اینستاگرام دنبال کنید
ما را در تیک تاک دنبال کنید
ما را در فیسبوک دنبال کنید
ما را در ایکس دنبال کنید
