در تاریخ ۲۵ دسامبر ۲۰۲۴، سقوط هواپیمای مسافربری «Embraer 190-100 IGW» متعلق به «شرکت هواپیمایی آذربایجان» در قلمرو قزاقستان از همان روز اول توجه گستردهای در سطح جامعه و بینالمللی جلب کرد.
تقریباً همه طرفهای اصلی اکنون پذیرفتهاند که این حادثه فقط یک نقص فنی عادی نبوده است.
چه اظهارات رهبران دولتی و چه اسناد رسمی منتشر شده، نشان میدهد که هواپیما تحت تأثیر عامل خارجی — یعنی مورد اصابت قرار گرفته — قرار گرفته است. این نتیجه نه تنها در بیانیههای سیاسی بلکه در شواهد فنی و مستندات کارشناسی نیز منعکس شده است.
در گزارش اولیهای که توسط وزارت حملونقل قزاقستان در فوریه ۲۰۲۵ منتشر شد، ذکر شده است که این حادثه به دلایل فنی رخ نداده است. طبق اطلاعات خوانده شده از جعبههای سیاه هواپیما، هر دو موتور تا لحظه سقوط در حالت پایدار و نرمال کار میکردند. پارامترهای قابلیت پرواز ثابت بودند و اختلال جدی در سیستمهای کنترلی تنها پس از صداها و ضربات خارجی ایجاد شد.
نکته مهمتر این است که در بدنه هواپیما، بهویژه در قسمت عقب — در تثبیتکنندهها و برخی عناصر بال چپ، آسیبهای متعدد و سوراخشده مشاهده شده است. قطعات فلزی که از لاشه هواپیما بهدست آمده و متعلق به هواپیما نبودهاند، اکنون بهعنوان شواهد ملموس ثبت شدهاند. در اسناد رسمی نهادهای دولتی هیچ مدرکی دال بر برخورد با پرنده یا انفجار داخلی یافت نمیشود. این بدان معناست که احتمال نقص فنی یا عامل طبیعی تصادفی عملاً از بین رفته است.
همچنین ذکر شده است که از دست رفتن سیگنالهای GPS، تأثیرات رادیوالکترونیکی و در این زمینه اختلالات مرحلهای سیستمها، توالی فنی را شکل میدهند که نشاندهنده دخالت خارجی است.
در سالگرد سرنگونی هواپیما — ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵ — گزارش موقت منتشر شده توسط طرف قزاقستان، جهتگیریهای ذکر شده در سند اولیه را تقویت کرده است. در این گزارش بهطور ویژه تأکید شده که کپسولهای اکسیژن و سایر تجهیزات داخلی هواپیما آسیب ندیدهاند. این واقعیت نسخه انفجار داخلی را بهطور کامل منتفی میکند.
همچنین تأکید میشود که قطعات فلزی بهدست آمده از بخشهای آسیبدیده هواپیما ممکن است به سامانههای تسلیحاتی مربوط باشند. اگرچه مدل دقیق سلاح فاش نشده است، ویژگیهای ساختاری قطعات نشان میدهد که اینها فلزات تصادفی نیستند و احتمالاً عناصر مهمات نظامی هستند. آزمایشهای آزمایشگاهی انجام شده در این زمینه، پایه اصلی شواهد گزارش نهایی را تشکیل خواهد داد.
موضع مشترک کارشناسان از قزاقستان، آذربایجان، روسیه و برزیل نیز نسبتاً مشخص است: هواپیما به دلیل نقص فنی نبوده بلکه بر اثر دخالت خارجی — یعنی اصابت — کنترل خود را از دست داده و سقوط کرده است.
اطمینان نسبت به سرنگونی هواپیما همچنین از اظهارات رؤسای جمهور نیز حاصل میشود.
الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، در اظهاراتی که کوتاه پس از حادثه انجام داد، مهمترین نکات مربوط به رخداد را بهصراحت بیان کرد: هواپیمای آزال در خاک روسیه ، نزدیک گروزنی، از خارج آسیب دیده است. به گفته رئیسجمهور، ابتدا کنترل هواپیما بر اثر تأثیر وسایل جنگ الکترونیکی مختل شد. این باعث شد هواپیما از حالت پرواز عادی خارج شده و به وضعیت ناپایدار سقوط کند. سپس، بر اثر شلیک از زمین، بهویژه قسمت عقب هواپیما — تثبیتکنندههای عمودی و افقی — به شدت آسیب دید.
رئیسجمهور با یادآوری سوراخها و آسیبهای متعدد ثبت شده در بدنه هواپیما، اعلام کرد که فرضیههای اولیه مانند «برخورد با پرندگان» کاملاً بیاساس است.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز موضع خود را در این خصوص اعلام کرده و به وقوع حادثه در حریم هوایی روسیه توجه ویژهای نشان داده و به خانوادههای جانباختگان تسلیت گفته است. او اعلام کرده که حمایت کامل از تحقیقات صورت خواهد گرفت و طرف روسیه در این فرآیند فعالانه شرکت میکند. این اظهارات میتواند بهطور غیرمستقیم بهعنوان رویکرد سیاسی پذیرفته شود که حادثه را بهعنوان یک واقعه اضطراری و ناشی از دخالت خارجی تأیید میکند. همچنین، این امر پایه سیاسی لازم برای تقسیم مسئولیت و تحقیقات شفاف را فراهم میکند.
بدین ترتیب، اظهارات هر دو رهبری کشور، تصویر کلی را تأیید میکند: سرنگونی هواپیمای غیرنظامی دیگر فقط یک فرضیه نیست، بلکه یک واقعیت جدی سیاسی و حقوقی است.
تمام این حقایق و اظهارات اجازه میدهد به یک نتیجه برسیم: سرنگونی هواپیمای مسافربری متعلق به آزال اکنون واقعیتی است که با اسناد رسمی و بیانیههای رهبران دولتها تأیید شده است.
ما را در تلگرام دنبال کنید
t.me/APA_GA
ما را در اینستاگرام دنبال کنید
ما را در تیک تاک دنبال کنید
ما را در فیسبوک دنبال کنید
ما را در ایکس دنبال کنید
