مقاله ای در مورد شهر آغدام در مجله صربستانی «NIN» منتشر شد.
خبرگزاری آپا گزارش میدهد که در این مقاله به تاریخ آغدام از قرن هجدهم تا دوران معاصر پرداخته شده است.
در نوشته به توسعههای رخ داده در آغدام پس از اشغال اشاره شده است:
«آغدام که در قرن هجدهم تأسیس شد، به خاطر کاخهای سنگی سفید و خانههای بیشماری که متعلق به اشراف محلی بود، با تاریخی بیش از ۲۰۰ سال، مشهور بود. اینجا یک مرکز خرید شلوغ بود. اکنون، تنها بخشهایی از دیوارهای تئاتر درام، اداره پست و یک هتل قدیمی از مرکز شهر باقی مانده است. هر چیز دیگری نابود شده است.»
_1773909909.webp)
پس از ۳۰ سال اشغال، آغدامیهایی که به سرزمینهای خود بازگشتند با شهری ویران مواجه شدند: « آنها با منظرهای از شهر ویرانه مواجه شدند. با این حال، آنها هم همین خرابهها و هم خود شهر را خانه خود میدانند.»
بر اساس اطلاعات سال ۱۹۸۹، جمعیت آغدام ۱۳۱٬۲۹۳ نفر بوده است که ۲۸٬۰۰۰ نفر در شهر و ۱۰۳٬۰۰۰ نفر در روستاهای اطراف زندگی میکردهاند:
«در جریان جنگ اول قرهباغ، یک مسجد که به شدت مورد وندالیسم قرار گرفته بود، تازه بازسازی شد. این مسجد یکی از نادرترین آثار معماری است که در آغدام کاملاً نابود نشده است. به دلیل وسعت تخریب، آغدام را «هیروشیمای قفقاز» یا «شهر ارواح» نیز مینامند.»
در این مقاله با اشاره به اینکه شهر آغدام در سال ۱۹۹۳ اشغال و عملاً به مدت ۳۰ سال متروکه شد، آمده است: «خطوط و سایر بقایای مواد منفجره مانعی جدی برای بازسازی این منطقه ایجاد میکنند و چندین سال است که تلاشهایی برای رفع این تهدیدات صورت گرفته است.»
همچنین، ذکر شده که گروههای ویژه عملیات پاکسازی مین و آموزش مردم را انجام دادهاند و طی شش سال تقریباً ۲۴۸٬۰۰۰ هکتار از منطقه قرهباغ از مینها پاکسازی شده است.
در این مقاله همچنین به گفته یکی از ساکنان آغدام، فائق رحیماف، اشاره شده است. فائق رحیماف قبل از اشغال در یکی از خانههای تخریب شده نزدیک مسجد با همسرش زندگی میکرد: «او ما را به خانهای که قبلاً در آنجا زندگی میکرد برد و گفت که پس از شروع جنگ در دهه ۱۹۹۰ مجبور شدهاند به یولاخ نقل مکان کنند. آنها هنوز در یولاخ زندگی میکنند و و به دلیل جنگ مجبور شدند هر چه داشتند اینجا بگذارند.»

در این مقاله، با استناد به مقامات رسمی، ذکر شده که آغدام یکی از بزرگترین شهرهای قرهباغ خواهد بود و جمعیتی در حدود ۱۰۰ هزار نفر در آن ساکن خواهند شد. در روند اسکان، به خانوادههایی که در شرایط سخت زندگی میکنند، اولویت داده شده و در حال حاضر ۲۲۲ خانواده به آغدام منتقل شدهاند.
علاوه بر این، مقاله به اشغال و آزادسازی آغدام و همچنین به روندهای جاری تا کنون اشاره دارد.
در این مقاله همچنین به امضای پیمان صلح بین آذربایجان و ارمنستان در اوت ۲۰۲۵ اشاره شده است. خاطرنشان شده که این رویداد صفحه جدیدی را در روند همکاری و ادغام منطقهای گشوده است.
در نهایت، توجه ویژهای به کارهای بازسازی در آغدام، جایی که زندگی به آرامی در حال بازگشت به حالت عادی است، و تاسیس مدارس، بیمارستانها، مراکز ورزشی و سایر زیرساختهایی که برای بهبود رفاه مردم طراحی شدهاند، مورد تاکید قرار گرفته است.
همچنین، در مقاله آمده است که یکی از ساکنان آغدام از بازگشت به وطن خود احساس رضایت میکند و به تدریج با محیط جدید سازگار میشود.
در پایان مقاله ذکر شده است: «با وجود همه چیز، زندگی ادامه دارد.»