روزنامه ایرانی «پیام ما» گزارش تحلیلی درباره آلودگی رودخانه آراز تهیه کرده است.
آپا گزارش می دهد که نکات منعکس شده در این مطالعه نگرانی های جدی را در مورد میزان آلودگی رودخانه آراز به وجود آورده است.
ایران نگران آلودگی رودخانه آراز از طرف ارمنستان است
این پژوهش با عنوان «آلودگی آراز، معمایی که با هر جواب پیچیدهتر میشود» توسط نشریه پیام ما، نشریه ای با تاثیرگذاری اختصاصی در مسائل زیستمحیطی ایران، با استنادبه بیش از ۵۰ منبع از جمله اسناد سازمانهای دولتی ایران و تحقیقات دانشگاهی و همچنین نظرسنجیها و مصاحبههای کارکنان روزنامه تهیه شده است.

این مطالب به طرح دولت ایران برای استفاده از آب رودخانه آراز برای تامین آب آشامیدنی شهر تبریز می پردازد. خبرها حاکی از آن است که با بروز مشکل آب شرب تبریز در اثر خشک شدن سد نهند در تابستان ۲۰۲۳، این موضوع دوباره مطرح شده است.
یادآور میشود، وزیر نیرو در شهریور ۱۳۹۳ اعلام کرده است که پروژه انتقال آب از رودخانه آراز برای تامین آب شرب شهر تبریز و شهرهای کوچک مسیر جلفا، هادیشهر، مرند، صوفیان و شبستر آغاز میشود.
گزارشهای مراجع رسمی ایران؛ وزارت نیرو، وزارت امور خارجه، کمیسیون مربوطه مجلس شورای اسلامی و سازمان حفاظت محیطزیست، آلودگی آب رودخانه آراز به فلزات سنگین را تایید کرده است.
این روزنامه می نویسد: آب اراز با آلومینیم، آرسنیک، مس، منگنز، مولیبدن، سرب، وانادیوم و سایر فلزات سنگین آلوده شده و آسیب جدی به اکوسیستم رودخانه و محیط زیست وارد کرده است.
افزایش ابتلا به سرطان معده در اردبیل به دلیل آلودگی رودخانه آراز توسط نیروگاه متسامور
در این تحقیق با اشاره به اینکه بر اساس تحقیقات علمی و نظرات کارشناسان، علت اصلی آلودگی آب تخلیه زباله به رودخانه آراز توسط معادن مس ارمنستان و نیروگاه متسامور است، خاطرنشان می کند: با آلودگی رودخانه آراز توسط نیروگاه متسامور، بیماری هایی مانند سرطان معده در منطقه افزایش یافته است. این امر به ویژه استان های اردبیل، آذربایجان شرقی و غربی را تحت تأثیر قرار داد. اردبیل که از نظر جمعیت در بین استان های کشور رتبه ۲۲ را دارد از نظر ابتلا به سرطان دستگاه گوارش در رتبه اول جای گرفته است.

در این تحقیق تاکید شده است که اگرچه توافقی بین ایران و ارمنستان در نوامبر ۲۰۲۳ برای رفع آلودگی رودخانه آراز تا یک سال آینده حاصل شد، اما به نتیجه مشخصی نرسیده و هیچ اقدام جدی از سوی ارمنستان که عامل آلودگی است، در حال انجام نیست.
رسانه های ایرانی و آذربایجانی به طور مداوم بر این موضوع متمرکز هستند
مدتی است که موضوع آلودگی اراز و سایر رودخانه های فرامرزی ارمنستان از سوی ایران و آذربایجان مطرح شده است. مقالات پژوهشی، تحلیل ها و مقالاتی در این زمینه بارها در مطبوعات ایران و آذربایجان منتشر شده است.
مقامات ایرانی نیز بارها اعلام کرده اند که موسسه های صنعتی در ارمنستان تاثیر جدی بر آلودگی رودخانه آراز، کمبود آب آشامیدنی و مشکلات دیگر دارند.
نامه سازمان های غیردولتی آذربایجان به نیکول پاشینیان
این موضوع بصورت مداوم از سوی آذربایجان به عنوان یک معضل جدی مطرح می شود. حتی سازمانهای غیردولتی آذربایجان در ژوئیه ۲۰۲۳ نامهای سرگشاده به نخستوزیر نیکول پاشینیان ارسال کردند که صنعت معدن جمهوری ارمنستان ثبات اکولوژیکی در منطقه قفقاز جنوبی را مختل میکند.

در این نامه تاکید شده است که ضایعات معدنی مس و مولیبدن زنگزور و ضایعات معدنی گافان حاوی کروم، نیکل، مس، مولیبدن، روی، آلومینیوم، وانادیم، سرب و سایر فلزات سنگین، رودخانههای اوخچوچای، اکرک، کرچیوانچای، رودخانه آراز را آلوده میکنند.
در این نامه همچنین سایر فعالیتهای مخرب زیستمحیطی ارمنستان فهرست شده است و از دولت ارمنستان میخواهد تا با اعمال مدیریت مسئولانه، فوراً فعالیتهای معدنی را که تهدیدی برای منطقه و سیاره ما هستند متوقف کند و تصمیماتی اتخاذ کند که توسعه پایدار و آیندهای سالم را برای جمعیت منطقه تضمین کند.