ادعاهای اسماعیل بقایی، سخنگوی مطبوعاتی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در مورد ادعای بدرفتاری با زندانیان ایرانی در آذربایجان بیاساس است.
طبق مفاد کنوانسیون وین ۱۹۶۳ در مورد روابط کنسولی، اطلاعات مربوط به همه شهروندان جمهوری اسلامی ایران که در کشورمان بازداشت و دستگیر شدهاند، رسماً به طرف ایرانی ارائه شده است.
حقوق، منافع قانونی و امنیت شخصی محکومان و دستگیرشدگانی که شهروند جمهوری اسلامی ایران هستند و در زندانهای زیربط وزارت دادگستری جمهوری آذربایجان بازداشت هستند، محفوظ است و شرایط مادی و معیشتی لازم برای آنها فراهم شده است.
طبق الزامات قوانین فعلی، محکومان و دستگیرشدگان از حقوق خود برای برقراری تماس تلفنی، دریافت بسته ارسالی، ملاقات با اعضای خانواده و صحبت تلفنی استفاده میکنند. در برخی از زندانها، زندانیانی که شهروند جمهوری اسلامی ایران هستند، این امکان را دارند که با اعضای خانواده خود جلسات ویدیویی داشته باشند.
اتباع خارجی بازداشتشده، از جمله شهروندان جمهوری اسلامی ایران، بهطور منظم در بخش پزشکی و بهداشتی تحت معاینات پزشکی قرار میگیرند. علاوه بر این، داروهایی که توسط کارمندان سفارت جمهوری اسلامی ایران در جمهوری آذربایجان برای شهروندانشان آورده شده بود، توسط کارمندان خدمات پزشکی مطابق با الزامات قوانین نظارتی دریافت و به محکومین تحویل داده شد.
در سال ۲۰۲۵، شرایطی برای ملاقات کنسولی بین کارمندان سفارت جمهوری اسلامی ایران و ۳۷ شهروند جمهوری اسلامی ایران که در حال گذراندن دوران محکومیت خود در زندانها بودند، فراهم شد. آخرین ملاقات از این دست در ۳۱ ژوئیه با دو شهروند ایرانی انجام شد.
برای طرف ایرانی کاملاً مشخص است که طرف آذربایجانی نیز در رابطه با تعدادی از شهروندان ایرانی، انساندوستی خود را نشان داده است. با فرمان رئیس جمهور جمهوری آذربایجان مورخ ۲۶ مه ۲۰۲۵ مبنی بر عفو تعدادی از محکومین، ۵ شهروند ایرانی مورد عفو قرار گرفتند.
علیرغم این اقدامات، اطلاعات مربوط به اکثر شهروندان ما که در جمهوری اسلامی ایران بازداشت و دستگیر شدهاند، به نمایندگیهای دیپلماتیک جمهوری آذربایجان در جمهوری اسلامی ایران ارائه نمیشود. در بیشتر موارد، شهروندان ما اجازه ندارند با نمایندگیهای دیپلماتیک جمهوری آذربایجان در جمهوری اسلامی ایران ملاقات کنند و تماس تلفنی برقرار کنند و درخواست خود را برای گذراندن بقیه دوران محکومیت خود در جمهوری آذربایجان مطابق با مفاد «توافقنامه بین دولت جمهوری آذربایجان و دولت جمهوری اسلامی ایران در مورد انتقال محکومان برای گذراندن دوران محکومیت» که در ۲۱ فوریه ۱۹۹۸ در باکو امضا شد، ارائه دهند.
همچنین با وجود درخواستها، به طرف آذربایجانی اطلاعاتی درباره جلسات دادگاه برگزار شده در جمهوری اسلامی ایران پیرامون پروندههای شهروندان جمهوری آذربایجان و تصمیمات اتخاذ شده در این جلسات ارائه نمیشود.
کشور ما همواره از طریق مذاکره در خصوص چنین مسائلی بدون دخالت سیاسی، در سطح دوجانبه و از طریق مجاری دیپلماتیک حمایت کرده است. در این راستا، مذاکراتی در تاریخ ۱۵ آوریل ۲۰۲۵ در تهران طی رایزنیهای کنسولی بین وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان و وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.