امروز روز یادبود محمد امین رسولزاده، از بنیانگذاران نخستین جمهوری دموکراتیک در شرق ــ جمهوری دموکراتیک آذربایجان ــ است.
به گزارش آپا، محمد امین رسولزاده در ۳۱ ژانویه سال ۱۸۸۴ در روستای نوخانیِ باکو به دنیا آمده است.
او در سنین جوانی همراه با سوسیالدموکراتها در تأسیس سازمان «حُمّت» شرکت کرد. رسولزاده که تحت تعقیب حکومت تزاری قرار گرفته بود، در سال ۱۹۰۹ به ایران مهاجرت کرد و مدتی در آنجا به عنوان سردبیر روزنامه «ایران نو» فعالیت کرد. پس از سرکوب انقلاب مشروطه، به ترکیه مهاجرت کرد.
او در سال ۱۹۱۱ به عضویت حزب مساوات پذیرفته شد و چهار سال بعد به عنوان رئیس کمیته مرکزی حزب مساوات انتخاب شد. در سال ۱۹۱۸ همراه با فتحعلیخان خویسکی و دیگران به طور رسمی تأسیس نخستین جمهوری در شرق را اعلام کرد. پس از اشغال بلشویکی در ۲۸ آوریل ۱۹۲۰ دستگیر شد. اندکی بعد به دستور استالین از زندان آزاد شده و به مسکو برده شد. با وجود اصرارهای استالین، او از همکاری با حکومت شوروی خودداری کرده و راهی خارج از کشور شد.
محمد امین رسولزاده در ۶ مارس سال ۱۹۵۵ در آنکارا درگذشت و در گورستان اسری به خاک سپرده شد.
در ۲۴ دسامبر سال ۱۹۹۲، ابوالفضل الچیبَی، رئیسجمهور آذربایجان فرمانی با عنوان «درباره بازگرداندن اعضای خانواده محمد امین رسولزاده، شخصیت برجسته اجتماعی-سیاسی، که در دوران رژیم توتالیتر شوروی مورد سرکوب قرار گرفته بودند، به آذربایجان و حل مسائل اجتماعی و معیشتی آنان» امضا کرد.
در ۲۹ دسامبر سال ۱۹۹۳، حیدر علیاف، رئیسجمهور آذربایجان فرمانی «درباره برگزاری صدودهمین سالگرد تولد شخصیت برجسته اجتماعی-سیاسی آذربایجان، محمد امین رسولزاده» امضا کرد.
در ۲۲ نوامبر سال ۲۰۱۳، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان فرمانی درباره برگزاری صدوسیامین سالگرد تولد محمد امین رسولزاده صادر کرد. بر اساس این فرمان، مجموعهای از مراسمهای سالگرد در داخل جمهوری و خارج از آن برگزار شد.
به مناسبت صدمین سال تأسیس جمهوری دموکراتیک آذربایجان، سال ۲۰۱۸ از سوی رئیسجمهور الهام علیاف «سال جمهوریت» اعلام شد.
همچنین در ۳۰ دسامبر سال ۲۰۲۳، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان فرمانی درباره گرامیداشت صدوچهلمین سالگرد تولد محمد امین رسولزاده امضا کرد.
همزمان، مزار محمد امین رسولزاده نیز مرمت و ساماندهی شد.