در تاریخ ۸ اوت ۲۰۲۵، در واشینگتن و با حضور رئیسجمهور آمریکا به عنوان شاهد، نخستوزیر ارمنستان و رئیسجمهور آذربایجان یک بیانیه مشترک امضا کردند که پایهٔ گشایش روابط حملونقل داخلی، دوجانبه و بینالمللی را ایجاد میکند.
خبرگزاری آپا گزارش میدهد که این بیانیه پس از دیدار وزیر امور خارجه ارمنستان، آرا رات میرزویان، و وزیر خارجه آمریکا، مارکو روبیو، در تاریخ ۱۳ ژانویه در واشینگتن و در چارچوب اجرای پروژه « مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی (TRIPP) «شکل گرفته است.
پروژهٔ TRIPP، یک پروژهٔ ترانزیت منطقهای است که بخش اصلی آذربایجان را به نخجوان متصل میکند
در بیانیه آمده است که پروژهٔ TRIPP با هدف ایجاد یک ارتباط ترانزیتی چندوجهی در ارمنستان، بر اساس احترام به حاکمیت، تمامیت ارضی و قلمرو کشورها، به صلح، ثبات و ادغام منطقهای کمک میکند و در عین حال با اتصال بخش اصلی آذربایجان به جمهوری خودمختار نخجوان و ایجاد یک مسیر حیاتی در مسیر تجاری فرامرزی خزر، انتظار میرود منافع متقابل ارتباطات بینالمللی و داخلی را برای جمهوری ارمنستان فراهم آورد.
ایالات متحده آمریکا از طریق پروژهٔ TRIPP تلاش میکند تا موارد زیر را انجام دهد:
بر اساس بیانیهٔ مشترک مورخ ۸ اوت، هدف، تضمین پیشرفت به سوی صلح پایدار، و گشودن ارتباطات، تجارت و روابط به منظور ترویج صلح، ثبات و رفاه در قفقاز جنوبی، گسترش دسترسی به بازار و زنجیرههای تأمین حیاتی در منطقهٔ فرامرزی خزر، و ارائهٔ الگویی از صلح مبتنی بر رفاه به جهان است.
مزایای مورد انتظار برای آمریکا از طریق TRIPP عبارتند از:
- ایجاد بازارهای جدید برای سرمایهگذاری، تجارت و کالاهای آمریکایی؛
- فراهم آوردن تعاملات تجاری در منطقه برای انتقال مواد خام، مواد معدنی حیاتی و فلزات کمیاب به بازارهای آمریکا.
پروژهٔ TRIPP هدف دارد ارمنستان را به حلقهٔ اصلی مسیرهای تجاری آمریکا–اروپا–آسیا تبدیل کند
ایالات متحده آمریکا، اروپا و آسیا از طریق این پروژه گزینههای جدیدی برای مسیرهای تجاری فراهم میکنند تا فارغ از تغییرات ژئوپلیتیکی، حرکت افراد و کالاها امکانپذیر باشد.
در این سند آمده است که ارمنستان به موفقیت TRIPP به عنوان یک ابتکار استراتژیک که در خدمت منافع ملی این کشور است، متعهد است.
ارمنستان قصد دارد اقدامات زیر را انجام دهد:
- نشان دادن حمایت از TRIPP؛
- تضمین هماهنگی مؤثر میان نهادهای دولتی در ارمنستان؛
- تسهیل اجرای بهموقع مجوزها، تأییدها و فرآیندهای نظارتی؛
- حفظ ارتباط باز با شرکای آمریکایی؛
- کار بر روی یک راه حل منطقهای برای تحقق کامل پتانسیل TRIPP
موفقیت TRIPP به صلح منطقهای، مشارکت ایالات متحده و رویههای جدید بستگی دارد
تدوین رویههای مختلف برای تردد افراد، وسایل نقلیه و کالاها در هر دو جهت بین آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان، بر اساس قوانین، مقررات و معاهدات بینالمللی ارمنستان و مطابق با استانداردهای بینالمللی.
به عنوان شرط اولیهٔ موفقیت، ارمنستان و ایالات متحده آمریکا پذیرفتهاند که موفقیت پروژهٔ TRIPP به موارد زیر بستگی دارد:
- نهادینهتر شدن صلح بین ارمنستان و آذربایجان؛
- پیشرفت در توافق جامع ارمنستان–ترکیه؛
- مشارکت مستمر ایالات متحده؛
- همکاری و ثبات منطقهای.
توسعه مؤثر پتانسیل نهادهای ارمنی
در بیانیه آمده است که ارمنستان قصد دارد با تأسیس «شرکت توسعهٔ TRIPP» موافقت کرده و از آن حمایت کند. انتظار میرود این شرکت مسئول توسعهٔ TRIPP باشد و حق توسعهٔ اولیهٔ پروژه را به مدت ۴۹ سال دریافت کند. ارمنستان قصد دارد به ایالات متحده آمریکا ۷۴٪ سهم در «شرکت توسعهٔTRIPP» پیشنهاد دهد و ۲۶٪ سهم را برای خود حفظ کند. انتظار میرود با تمدید این همکاری برای ۵۰ سال دیگر و اعطای حقوق مالکیت اضافی به دولت ارمنستان، سهم آن به ۴۹٪ برسد.
در چارچوب TRIPP، مرزها، گمرکات و زیرساختها مطابق با استانداردهای بینالمللی ساخته خواهند شد
گزارش شده است که انتظار میرود تمامی فعالیتهای مرزی و گمرکی مطابق با استانداردهای بینالمللی مدیریت مرز و بر اساس اصول بیانیهٔ ۸ اوت، و با استفاده از مدل عملیاتی «دفتر جلو – دفتر عقب» انجام شود.
حقوق توسعه میتواند شامل موارد زیر باشد، اما محدود به آنها نمیشود:
- زیرساختهای ریلی: خطوط راهآهن، ترمینالها، ایستگاهها، ساختارهای ناوگان واگنها؛
- زیرساختهای جادهای: بزرگراهها، پلها، تونلها؛
- زیرساختهای انرژی: سیستمهای انتقال برق، خطوط لولهٔ نفت، خطوط لولهٔ گاز؛
- زیرساختهای دیجیتال: شبکههای فیبر نوری؛
- زیرساختهای پشتیبانی: مطابق با قوانین جمهوری ارمنستان، شامل ساختارهای اداری، خدمات شهری، سیستمهای امنیت و حفاظت.